HÀ NỘI  – Tại phiên xét xử vụ án hối lộ và gian lận đấu thầu liên quan nhiều dự án thủy lợi lớn, lời phát biểu của một luật sư đã phơi bày thực tế gây sốc: đó là nếu doanh nghiệp “đi thẳng băng” thì gần như không thể có dự án.

Tin cho biết, ông Nguyễn Văn Dân, giám đốc Công ty Hoàng Dân, bị xác định đã chi hơn 40 tỷ đồng để “mở đường” cho việc trúng thầu 4 dự án, gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng cho nhà nước. Tuy nhiên, luật sư bào chữa không phủ nhận hành vi sai phạm của thân chủ, mà nhấn mạnh vào “nỗi khổ” của doanh nghiệp trong môi trường đấu thầu công. Theo đó, để tồn tại, doanh nghiệp bắt buộc phải có dự án; mà muốn có dự án thì phải “có quan hệ chung chi”, hay nói thẳng ra là phải có tiền ‘lót tay.’

Luật sư cho rằng đây là thực tế phổ biến: nếu không “chung chi”, nhà thầu có thể bị gây khó dễ từ khâu tạm ứng đến thanh quyết toán, dẫn đến thua lỗ nặng. Chính áp lực đó khiến nhiều doanh nghiệp, dù không mong muốn, vẫn phải tham gia vào vòng xoáy “chi phí không chính thức”.

Đáng chú ý, luật sư cũng nêu nghịch lý: đó là càng chủ động khai báo hành vi đưa hối lộ thì bị cáo lại phải đối mặt với mức án nặng hơn. Vì vậy, ông đề nghị xem xét giảm nhẹ hoặc miễn trách nhiệm hình sự cho thân chủ do đã hợp tác điều tra.

Ở chiều ngược lại, phía bị cáo nhận hối lộ lại lập luận rằng tiền nhận được chỉ là “văn hóa cảm ơn”, không phải tiền hối lộ, cho thấy ranh giới mong manh giữa quà biếu và hối lộ ở Việt Nam chỉ khác nhau ở cách nhìn. Trong đời sống hằng ngày, đó là tiền cám ơn. Khi bị bắt, ra tòa, đó là tiền hối lộ.

Phiên tòa không chỉ xét xử một vụ án, mà còn gợi lên câu hỏi lớn: liệu có tồn tại một “luật ngầm” khiến doanh nghiệp phải trả giá để được làm ăn?///