– Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Trung Quốc ngày 15/5 mà không đạt được bước tiến lớn nào, theo nhận định của Jared Mondschein, Giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ thuộc Đại học Sydney. Ông cho rằng chuyến thăm mang tính “biểu tượng” hơn là tạo ra kết quả cụ thể và “không cho thấy bất kỳ thay đổi lớn nào trong quan hệ Mỹ–Trung, cả song phương lẫn trong khu vực”.
Đây là chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc kể từ năm 2017, với mục tiêu tìm kiếm kết quả thực chất nhằm cải thiện tỷ lệ ủng hộ của Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, ông rời Bắc Kinh mà không đạt được thỏa thuận thương mại nào hay sự hỗ trợ từ Trung Quốc trong việc chấm dứt cuộc chiến tại Iran.
Mondschein cảnh báo các đồng minh của Mỹ trong khu vực nên “quan ngại” về việc Washington tăng cường tiếp xúc với Bắc Kinh, nhưng nhấn mạnh rằng “cạnh tranh chiến lược” giữa hai nước sẽ kéo dài vượt xa nhiệm kỳ hiện tại.
Hội nghị thượng đỉnh được tổ chức với nhiều nghi thức long trọng, từ đội danh dự diễu hành đến chuyến tham quan khu vườn bí mật. Tuy nhiên, trong các cuộc họp kín, Chủ tịch Tập Cận Bình đưa ra cảnh báo mạnh mẽ rằng bất kỳ sự xử lý sai lầm nào liên quan đến vấn đề Đài Loan — ưu tiên hàng đầu của Bắc Kinh — đều có thể dẫn đến xung đột. Trump từ chối bình luận về vấn đề này và giữ thái độ kiềm chế hiếm thấy, chủ yếu dành lời khen cho sự tiếp đón và phong thái của ông Tập.
– Chuyến công du quan trọng nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump kết thúc ngày 15/5 khi ông rời Trung Quốc trở về Washington. Dù được đón tiếp trọng thị, chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh căng thẳng rõ rệt về cuộc chiến tại Iran, vấn đề Đài Loan và quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Chuyến đi từng bị hoãn sáu tuần do cuộc chiến Mỹ–Israel phát động nhằm vào Iran từ ngày 28/2.
1- Không có đột phá nào về Iran hay các vấn đề trọng tâm khác. Washington muốn Bắc Kinh gây sức ép buộc Iran mở lại eo biển Hormuz và có lập trường mềm dẻo hơn trong đàm phán chấm dứt xung đột, nhưng giới phân tích nhận định Trung Quốc khó làm vậy nếu không có lợi ích rõ ràng. Các tuyên bố chính thức của Bắc Kinh hầu như không đề cập Iran, còn Trump chỉ nói chung chung rằng hai bên đều muốn eo biển được khai thông. Trên đường về, ông nói không yêu cầu “ân huệ” từ Trung Quốc và tin rằng Chủ tịch Tập sẽ “tự động” gây áp lực lên Tehran.
2- Vấn đề Đài Loan tiếp tục là điểm nóng. Bắc Kinh coi hòn đảo là lãnh thổ phải thống nhất, kể cả bằng vũ lực, trong khi Washington duy trì chính sách “mơ hồ chiến lược”. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cảnh báo đây là “vấn đề quan trọng nhất” trong quan hệ song phương và nếu xử lý sai, hai nước có thể “va chạm hoặc xung đột”. Trump giữ im lặng khi ở Trung Quốc, nhưng trên đường về nói ông chưa quyết định về thương vụ vũ khí mới với Đài Loan.
3- Trung Quốc thể hiện vị thế ngang hàng với Mỹ. Trump nhiều lần ca ngợi ông Tập là “nhà lãnh đạo vĩ đại”, trong khi phía Trung Quốc nhấn mạnh “sự chuyển đổi mang tính thế kỷ” trong trật tự thế giới — hàm ý Mỹ đang suy yếu. Trump sau đó viết trên mạng xã hội rằng ông Tập chỉ đang nói về “thiệt hại” dưới thời chính quyền Biden và khẳng định ông được chúc mừng vì “nhiều thành tựu lớn trong thời gian ngắn”.
4- Trump cũng tuyên bố đạt được một số thỏa thuận kinh doanh, nói Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing và có thể tăng lên 750 chiếc, dù Bắc Kinh chưa xác nhận. Các lãnh đạo doanh nghiệp lớn như Elon Musk, Tim Cook và Jensen Huang tháp tùng chuyến đi, cho thấy tầm quan trọng của thị trường Trung Quốc đối với doanh nghiệp Mỹ.
5- Cuối cùng, ông Tập nhận lời mời thăm Mỹ vào khoảng ngày 24/9, với Trump nói chuyến thăm sẽ mang tính “có đi có lại”.
