– Tòa án Tối cao Panama tối 29/1 đã tuyên hủy các hợp đồng cảng quan trọng do một công ty con của tập đoàn CK Hutchison (Hong Kong) nắm giữ, khiến tương lai quyền vận hành một số cơ sở liên quan đến kênh đào Panama trở nên bất định và có thể làm gián đoạn kế hoạch bán tài sản của tập đoàn này.
Panama Ports Company (PPC), công ty con của CK Hutchison, đã nắm quyền vận hành các cảng container ở hai cửa ngõ Thái Bình Dương và Đại Tây Dương của kênh đào từ những năm 1990, tách biệt với hoạt động điều hành tuyến kênh. Phán quyết mới của tòa án đặt dấu hỏi lớn về tính pháp lý của các hợp đồng này và quyền sở hữu trong tương lai.
Quyết định của tòa có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thương vụ trị giá 23 tỷ USD mà CK Hutchison đang đàm phán để bán hàng chục cảng trên toàn cầu – bao gồm cả hai cảng tại Panama – cho một liên danh do BlackRock và Mediterranean Shipping Company (MSC) dẫn đầu.
Trong tuyên bố ngày 30/1, PPC cho biết họ chưa nhận được thông báo chính thức từ tòa án nhưng cho rằng phán quyết này “không phù hợp với khuôn khổ pháp lý” vốn cho phép công ty vận hành các cảng trong suốt nhiều thập kỷ qua.
Nhà cầm quyền Trung Cộng hôm nay đưa ra cảnh báo sẽ thực hiện “mọi biện pháp cần thiết” để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp nước này, sau khi Tòa án Tối cao Panama tuyên bố hợp đồng cho phép tập đoàn CK Hutchison Holdings (Hong Kong) vận hành hai cảng ở hai đầu kênh đào Panama là vi hiến. Phán quyết được đưa ra tối thứ Năm, hủy bỏ hoàn toàn thỏa thuận nhượng quyền mà CK Hutchison nắm giữ, vốn cho phép công ty vận hành các cảng container ở cả phía Thái Bình Dương và Đại Tây Dương của tuyến hàng hải chiến lược.
Quyết định này xuất phát từ một cuộc kiểm toán của Tổng Kiểm toán Panama, đặt nghi vấn về việc gia hạn thêm 25 năm hợp đồng vào năm 2021. Bộ Ngoại giao Trung Quốc phản ứng mạnh, khi người phát ngôn Quách Gia Khôn tuyên bố Bắc Kinh sẽ “kiên quyết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp Trung Quốc”, dù không nêu rõ các bước tiếp theo.
Công ty Panama Ports Company (PPC), đơn vị con của CK Hutchison, khẳng định hợp đồng được ký kết thông qua đấu thầu quốc tế minh bạch và chỉ trích phán quyết “thiếu cơ sở pháp lý”, gây nguy hại cho hàng nghìn lao động Panama phụ thuộc vào hoạt động cảng biển cũng như môi trường pháp lý của quốc gia này. PPC đã vận hành các cảng tại hai cửa ngõ của kênh đào từ thập niên 1990, tách biệt với cơ quan quản lý vận hành tuyến kênh.
Phán quyết của Panama được dự đoán sẽ được Nhà Trắng đón nhận tích cực, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump coi việc hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại kênh đào Panama là ưu tiên an ninh quốc gia. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã chọn Panama làm điểm đến nước ngoài đầu tiên sau khi nhậm chức, thể hiện tầm quan trọng của vấn đề đối với Washington. Năm 2025, ông Trump từng kêu gọi Mỹ “giành lại quyền kiểm soát” kênh đào, cáo buộc Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tại khu vực. Tuy nhiên, Panama khi đó khẳng định chủ quyền đối với kênh đào “không phải chủ đề đàm phán” và việc vận hành sẽ tiếp tục do Panama kiểm soát.
