— Một thẩm phán liên bang ngày 24/6 đã ra phán quyết cấm vĩnh viễn chính quyền Tổng thống Trump thực thi phần lớn sắc lệnh hành pháp đầu tiên về bầu cử, trong đó có điều khoản yêu cầu người dân phải xuất trình giấy tờ chứng minh quốc tịch khi ghi danh đi bầu.
Phán quyết của Thẩm phán Denise Casper tại Tòa án Liên bang Boston đã chuyển lệnh ngăn chặn tạm thời mà bà ban hành một năm trước thành lệnh cấm hoàn toàn, chặn đứng nỗ lực của chính quyền Trump nhằm tái cấu trúc hệ thống bầu cử liên bang.
Bà Casper bác lập luận của chính quyền rằng vụ kiện do các tổng chưởng lý tiểu bang thuộc Đảng Dân chủ khởi xướng là “quá sớm” vì các quy định chưa được triển khai, đồng thời khẳng định Hiến pháp trao quyền quản lý bầu cử cho các tiểu bang và Quốc hội, chứ không trao quyền đó cho Tổng thống. Trong phán quyết, bà nhấn mạnh Hiến pháp “không trao cho Tổng thống bất kỳ quyền lực cụ thể nào đối với bầu cử”.
Sắc lệnh của TT Trump, ngoài yêu cầu chứng minh quốc tịch khi ghi danh đi bầu, còn tìm cách cấm kiểm đếm các lá phiếu gửi qua thư nếu chúng đến sau Ngày Bầu Cử, dù được đóng dấu bưu điện đúng hạn, và đe dọa cắt một số khoản tài trợ liên bang đối với các tiểu bang không tuân thủ.
Tổng chưởng lý New York Letitia James hoan nghênh phán quyết, gọi đây là sự ngăn chặn kịp thời “nỗ lực vi hiến nhằm giành quyền kiểm soát bầu cử” của Trump, đồng thời cam kết tiếp tục bảo vệ quyền bầu cử trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay. Bà nhấn mạnh rằng “nhiều thế hệ người Mỹ đã chiến đấu để bảo vệ quyền bầu cử, và chúng ta phải tiếp tục bảo vệ di sản đó trước bất kỳ ai tìm cách làm suy yếu nó” .
Phán quyết này là diễn biến mới nhất trong chuỗi các thất bại pháp lý liên quan đến sắc lệnh bầu cử mà TT Trump ký chỉ vài tháng sau khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai. Chính quyền Trump sau đó tiếp tục ban hành một sắc lệnh khác nhằm lập danh sách cử tri toàn quốc và hạn chế bỏ phiếu qua thư, nhưng sắc lệnh này cũng đang đối mặt với nhiều vụ kiện.
Mùa thu năm ngoái, một thẩm phán liên bang tại Washington, D.C., trong một vụ kiện riêng biệt, đã chặn chính phủ liên bang đưa yêu cầu chứng minh quốc tịch vào mẫu đơn đăng ký cử tri liên bang, đồng thời cấm Bộ trưởng Quốc phòng yêu cầu quân nhân phải xuất trình giấy tờ quốc tịch khi đăng ký bầu cử hoặc yêu cầu lá phiếu vắng mặt.
Trong bối cảnh việc áp dụng yêu cầu chứng minh quốc tịch qua sắc lệnh hành pháp gặp nhiều trở ngại, Trump đang thúc đẩy Quốc hội – do Đảng Cộng hòa kiểm soát – thông qua một dự luật để biến yêu cầu này thành luật liên bang. Dự luật SAVE America Act đã được Hạ viện thông qua nhưng đang bị đình trệ tại Thượng viện, khiến Trump kêu gọi loại bỏ thủ tục filibuster để thúc đẩy dự luật.
Trong một vụ kiện quan trọng khác liên quan đến bầu cử, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ dự kiến sớm đưa ra phán quyết về việc liệu phiếu bầu qua thư có bắt buộc phải đến nơi trước hoặc trong Ngày Bầu Cử hay không, một quyết định có thể ngay lập tức thay đổi quy định tại 14 tiểu bang vốn cho phép thời gian gia hạn nếu phiếu được đóng dấu bưu điện đúng hạn.
