– Phần lớn những người nộp đơn xin thẻ xanh khi đang sống tại Hoa Kỳ sẽ phải rời khỏi nước và nộp hồ sơ qua các lãnh sự quán ở nước ngoài theo những thay đổi sâu rộng vừa được chính quyền Trump công bố trong tuần này.

Động thái này sẽ khiến quy trình xin thường trú nhân trở nên phức tạp hơn đối với hàng trăm nghìn người mỗi năm và đã gây phản ứng mạnh từ các tổ chức bảo vệ người nhập cư.

Cơ quan Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) thông báo chính sách mới trong bản ghi nhớ ngày 21 tháng 5, nêu rằng thẻ xanh sẽ chỉ được cấp trong nước trong “trường hợp đặc biệt” và yêu cầu nhân viên di trú xem xét từng hồ sơ riêng biệt.

Giáo sư Daniel Kanstroom, Đại học Luật Boston, cho biết mục tiêu chính của bản ghi nhớ này có thể là nhằm giảm số lượng thẻ xanh được phê duyệt. Ông nói: “Chính quyền này đang cố làm cho việc đạt được quy chế thường trú nhân trở nên khó khăn nhất có thể đối với càng nhiều người càng tốt.”

Theo ông, nhóm bị ảnh hưởng nặng nhất là vợ/chồng và thân nhân của công dân hoặc thường trú nhân Mỹ.

Chính sách mới có thể ảnh hưởng đến hơn 500.000 người mỗi năm đang sống tại Mỹ bằng visa tạm thời và nộp đơn xin thẻ xanh. Những người này có thể bị buộc phải rời Mỹ trong nhiều tháng hoặc nhiều năm trong khi chờ hồ sơ được xử lý, dù họ có công việc, gia đình và cuộc sống ổn định tại đây.

Phát ngôn viên USCIS Zach Kahler nói: “Khi người nước ngoài nộp đơn từ quê hương của họ, điều đó giúp giảm nhu cầu truy tìm và trục xuất những người ở lại Mỹ bất hợp pháp sau khi bị từ chối.”

Tuy nhiên, Quốc hội đã cho phép việc điều chỉnh quy chế cư trú trong Mục 245 của Đạo luật Di trú và Quốc tịch (INA), và nhiều loại visa làm việc như H‑1B được thiết kế cho phép người lao động vừa làm việc vừa xin thẻ xanh.

Theo Viện Chính sách Di trú, trong năm tài khóa 2023–2024 có 783.000 người nhận thẻ xanh khi đang ở Mỹ, trong đó 53% là thân nhân của công dân hoặc thường trú nhân, 28% là người tị nạn hoặc được bảo vệ, và 15% là người lao động.

Chuyên gia Aaron Reichlin‑Melnick cảnh báo chính sách mới có thể “buộc người dân phải rời bỏ công việc, nhà cửa và gia đình trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, tự chi trả toàn bộ chi phí”, đồng thời khiến hồ sơ tồn đọng thêm và đặt người xin thẻ xanh vào tay các lãnh sự quán “với quyết định gần như không thể kháng nghị”.

Ông Kanstroom cho rằng hầu hết luật sư sẽ vẫn khuyên khách hàng nộp hồ sơ trong nước, vì nếu rời đi, họ có thể bị kẹt ở nước ngoài hàng năm trời.

Chuyên gia David Bier của Viện Cato gọi đây là bước mở rộng của “chính sách từ bỏ âm thầm đối với nhập cư hợp pháp”, khi Bộ An ninh Nội địa đã giảm một nửa số thẻ xanh được phê duyệt trong năm qua.

Ông viết: “USCIS đã đi từ ‘ngừng xử lý âm thầm’ đến việc gần như từ chối hàng loạt 1,2 triệu hồ sơ xin thẻ xanh.”

Kết Hôn Với Công Dân Mỹ? Quy Định Nhập Cư Mới Vẫn Có Thể Buộc Bạn Rời Khỏi Nước Mỹ

– Chính quyền Trump hôm thứ Sáu đã công bố một chính sách nhập cư mới sâu rộng, yêu cầu hàng trăm nghìn người nhập cư hợp pháp đang sinh sống và làm việc tại Hoa Kỳ phải rời khỏi nước này để nộp đơn xin thường trú nhân.

Cơ quan Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) thông báo thay đổi này qua bản ghi nhớ chính sách PM‑602‑0199, mô tả đây là sự điều chỉnh nhằm “trở lại đúng ý định ban đầu của luật pháp.”

Phát ngôn viên USCIS Zach Kahler nói trong tuyên bố: “Chúng tôi đang quay lại với mục đích ban đầu của luật để bảo đảm người nước ngoài đi đúng quy trình của hệ thống nhập cư.” Ông nói thêm: “Từ nay, một người nước ngoài đang tạm trú tại Mỹ và muốn xin thẻ xanh phải trở về nước để nộp đơn, trừ những trường hợp đặc biệt.”

Cơ quan này lập luận rằng hệ thống hiện tại tạo điều kiện cho việc “tận dụng kẽ hở.” Kahler nói: “Khi người nước ngoài nộp đơn từ quê hương của họ, điều đó giúp giảm nhu cầu truy tìm và trục xuất những người ở lại Mỹ bất hợp pháp sau khi bị từ chối.”

USCIS cũng biện minh rằng chính sách mới giúp tiết kiệm nguồn lực: “Chuyến thăm của họ không nên trở thành bước đầu tiên trong quy trình xin thẻ xanh. Làm đúng luật sẽ cho phép phần lớn hồ sơ được xử lý bởi Bộ Ngoại giao tại các lãnh sự quán, đồng thời giảm tải cho USCIS.”

Chính sách này nhắm vào quy trình “điều chỉnh tình trạng” — con đường cho phép người nhập cư đang ở Mỹ hợp pháp xin thẻ xanh mà không phải rời khỏi nước. Sinh viên, lao động tạm thời, khách du lịch và cả vợ/chồng của công dân Mỹ từ lâu đã sử dụng con đường này.

Quy mô thay đổi là rất lớn. Theo cựu quan chức USCIS Doug Rand, mỗi năm có khoảng 1 triệu người nộp đơn xin thẻ xanh — và một nửa trong số đó nộp từ bên trong nước Mỹ. David Bier, Giám đốc nghiên cứu nhập cư tại Viện Cato, cho biết điều chỉnh tình trạng đã được sử dụng “cho hơn một nửa số người nhập cư hợp pháp trong cả một thế hệ.”

Hiện đã có khoảng 1 triệu hồ sơ điều chỉnh tình trạng đang chờ xử lý — và tất cả có thể bị ảnh hưởng hoặc bị từ chối theo hướng dẫn mới.

Chính sách mới lập tức vấp phải phản ứng dữ dội từ giới luật sư nhập cư, cựu quan chức và các chuyên gia chính sách — bao gồm cả những người theo chủ nghĩa tự do kinh tế vốn thường ủng hộ giảm quy định.

Doug Rand nói: “Mục đích của chính sách này là loại trừ.” Luật sư Golinger cảnh báo chính sách sẽ gây khó khăn nghiêm trọng trên nhiều phương diện: gia đình công dân Mỹ bị chia cắt vô thời hạn, doanh nghiệp đã tuân thủ quy trình pháp lý để bảo lãnh nhân viên, và ngay cả USCIS. Newsweek dẫn lời Golinger: “Các khoản phí — thường khoảng 2.500 USD mỗi hồ sơ — là nguồn tài chính giúp USCIS vận hành vì cơ quan này không nhận ngân sách từ Quốc hội.” Bà cũng nói các lãnh sự quán và đại sứ quán Mỹ sẽ bị quá tải khi vốn đã tồn đọng hồ sơ.

Bier còn thẳng thắn hơn: “Tất cả những người này đều đủ điều kiện ở lại Mỹ lâu dài và Quốc hội rõ ràng muốn họ có con đường để ở lại. Vậy mà chính quyền này đang bảo họ phải rời khỏi Mỹ. Đây là chính quyền chống nhập cư hợp pháp nhất trong lịch sử. Tác hại gây ra cho người nhập cư hợp pháp là không thể đo đếm. Không thể giải thích nổi mức độ ngu xuẩn và tàn nhẫn của chính sách này. Nó được tạo ra để khiến người ta mất việc và mất gia đình.”

Chính sách này càng làm trầm trọng thêm tình hình vốn đã nghiêm trọng. Bộ Ngoại giao đã ngừng xử lý visa nhập cư tại 75 quốc gia. USCIS cũng từng ra lệnh tạm dừng toàn bộ hồ sơ nhập cư vào dịp Lễ Tạ Ơn năm ngoái — chính sách hiện vẫn đang bị kiện tại tòa liên bang.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng chính sách này rất dễ bị kiện. Một trong những lập luận mạnh nhất là: thay đổi quy mô lớn như vậy — ảnh hưởng đến hàng trăm nghìn người và đảo lộn thực tiễn hàng chục năm — phải trải qua quy trình “thông báo và lấy ý kiến công chúng” theo Đạo luật Thủ tục Hành chính (APA). Chính quyền đã bỏ qua hoàn toàn quy trình này.

Bản ghi nhớ mới của USCIS không thay đổi luật, nhưng thu hẹp đáng kể cách nhân viên di trú sử dụng quyền quyết định của họ — điều có thể trở thành điểm mấu chốt khi ra tòa, theo phân tích của International Legal and Business Services Group.

//////////////////