– Các nhà đàm phán Mỹ và Iran có thể quay lại Islamabad ngay cuối tuần này để nối lại đối thoại nhằm chấm dứt cuộc chiến, dù Washington vừa áp đặt phong tỏa toàn bộ cảng biển của Iran. Một nguồn tin nói hai phái đoàn đang “để trống lịch từ thứ Sáu đến Chủ nhật”, dù chưa ấn định ngày cụ thể.
Tín hiệu ngoại giao này giúp giá dầu giảm xuống dưới 100 USD/thùng, sau khi tăng mạnh vì lo ngại phong tỏa Hormuz. Cuộc đàm phán cuối tuần qua — cấp cao nhất giữa hai nước kể từ 1979 — đã đổ vỡ, khiến Mỹ triển khai biện pháp phong tỏa.
Tổng thống Donald Trump nói Iran đã liên lạc và “muốn đạt thỏa thuận”, nhưng ông sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Iran trước đó đã đóng eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, chỉ cho phép tàu Iran đi qua và thu phí.
Mỹ đáp trả bằng việc chặn mọi tàu ra vào các cảng Iran, dù đến nay chưa có báo cáo về hành động cưỡng chế trực tiếp. Dữ liệu hàng hải cho thấy ít nhất ba tàu chở dầu liên quan Iran vẫn đi qua Hormuz nhưng không hướng đến cảng Iran.
IMF cảnh báo triển vọng tăng trưởng toàn cầu xấu đi, và kinh tế thế giới có thể “cận kề suy thoái” nếu chiến sự leo thang và giá dầu duy trì trên 100 USD đến năm 2027. IEA cũng hạ dự báo cung – cầu dầu từ năm 2025.
Anh và Pháp tuyên bố không tham gia phong tỏa, nhưng sẵn sàng hỗ trợ một sứ mệnh phòng thủ đa quốc gia khi có thỏa thuận. Trung Quốc — khách hàng dầu lớn nhất của Iran — gọi động thái của Mỹ là “nguy hiểm và vô trách nhiệm”.
Về hạt nhân, Phó Tổng thống JD Vance nói Iran “có nhích chuyển” nhưng chưa đáp ứng yêu cầu Mỹ: loại bỏ toàn bộ vật liệu hạt nhân đã làm giàu và thiết lập cơ chế giám sát nghiêm ngặt. Israel cũng nhắc lại lập trường “không bao giờ để Iran có vũ khí hạt nhân”.
Lệnh ngừng bắn hai tuần vẫn giữ được một tuần đầu, dù Israel tiếp tục tấn công Hezbollah ở Lebanon — chiến dịch mà Mỹ và Israel nói không nằm trong phạm vi ngừng bắn, còn Iran khẳng định có.
Trump tuyên bố hải quân Iran đã bị “xóa sổ”, chỉ còn vài tàu tấn công nhanh. Ông cảnh báo bất kỳ tàu Iran nào tiến gần phong tỏa sẽ bị “tiêu diệt ngay lập tức”.
Mỹ đề xuất Iran tạm dừng làm giàu uranium 20 năm, không yêu cầu cấm vĩnh viễn – NYT
– Theo The New York Times, Mỹ đang tìm kiếm một “khoảng dừng 20 năm” đối với chương trình hạt nhân và hoạt động làm giàu uranium của Iran, thay vì yêu cầu từ bỏ vĩnh viễn quyền làm giàu. Đề xuất này cho phép Tehran lập luận rằng họ không từ bỏ quyền sản xuất nhiên liệu hạt nhân, chỉ tạm ngừng trong thời hạn dài.
Nguồn tin của NYT cho biết Iran muốn thời hạn 5 năm, tạo ra khoảng cách lớn giữa hai bên. Tehran từng đưa ra đề xuất tương tự trong vòng đàm phán Geneva hồi tháng 2, nhưng chỉ vài ngày sau đó Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh tấn công Iran.
Bài báo cho biết các bất đồng lớn khác vẫn tồn tại, gồm:
Tự do hàng hải qua eo biển Hormuz,
Chấm dứt hỗ trợ Hamas và Hezbollah,
Yêu cầu Iran từ bỏ tham vọng hạt nhân, tháo dỡ cơ sở hạ tầng và giao nộp kho uranium làm giàu cao.
Phó Tổng thống JD Vance xác nhận tại Islamabad rằng đàm phán kết thúc mà không đạt đột phá. Trump nói Iran “không muốn từ bỏ tham vọng hạt nhân” và tuyên bố Mỹ sẽ phong tỏa Hormuz, chặn mọi tàu “đã trả phí cho Iran”.
Theo Axios, Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục làm trung gian với hy vọng cứu vãn thỏa thuận. Một điểm nghẽn khác là quy mô tài sản bị đóng băng mà Iran yêu cầu Mỹ giải phóng để đổi lấy nhượng bộ hạt nhân.
/////////////
