– Các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã đạt được bản ghi nhớ 60 ngày nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn, mở đường cho một thỏa thuận lớn hơn — nhưng văn bản này vẫn cần quyết định cuối cùng từ Tổng thống Mỹ Donald Trump và Lãnh tụ tối cao mới của Iran, Ayatollah Mojtabā Khamenei .

Theo nguồn tin từ phía Mỹ, dự thảo thỏa thuận bao gồm nhiều nhượng bộ quan trọng:

Mở hoàn toàn eo biển Hormuz cho tàu thuyền quốc tế,

Iran phải gỡ toàn bộ thủy lôi trong 30 ngày,

Mỹ sẽ nới lỏng phong tỏa hải quân khi hoạt động thương mại được nối lại,

Washington cấp miễn trừ trừng phạt để Iran bán dầu,

Tehran cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân,

Hai bên sẽ bắt đầu đàm phán hạt nhân trong thời gian 60 ngày này, với kho uranium làm giàu của Iran là vấn đề ưu tiên đầu tiên .

Pakistan tiếp tục đóng vai trò trung gian: Ngoại trưởng Ishaq Dar dự kiến gặp người đồng cấp Mỹ Marco Rubio tại Washington vào thứ Sáu — một cuộc gặp được đánh giá có thể mở khóa thỏa thuận trong giờ chót .

Tuy nhiên, trở ngại chính vẫn là chính trị nội bộ của cả hai nước.

Trump đang chịu áp lực từ phe diều hâu Cộng hòa, những người phản đối bất kỳ thỏa thuận nào không xử lý ngay chương trình hạt nhân của Iran .

Ở Tehran, truyền thông thân IRGC cho biết văn bản cuối cùng vẫn chưa hoàn tất, và chưa có sự phê chuẩn chính thức từ Mojtabā Khamenei .

Trong bối cảnh đó, tình hình an ninh tại eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng. Dù lưu lượng tàu tăng, đã có nhiều vụ đấu súng lẻ tẻ giữa lực lượng Iran và Mỹ, cùng cáo buộc Iran bắn hạ máy bay Mỹ — điều Washington bác bỏ .

IRGC tuyên bố đã đáp trả “mạnh mẽ và dứt khoát” sau một vụ Mỹ tấn công gần Bandar Abbas, dù không gây thương vong hay thiệt hại lớn .

Trong khi đó, đội đàm phán Iran do Mohammad-Bagher Ghalibaf dẫn đầu được cho là đang nỗ lực tìm lối thoát ngoại giao cho cuộc chiến kéo dài từ 28/2 đến nay . Nhưng các phân tích từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cho rằng chưa rõ mức độ mà Mojtabā Khamenei hay giới chỉ huy IRGC chấp nhận các điều khoản này, đặc biệt là vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz — điều mà Iran tuyên bố “không bao giờ từ bỏ” .

Một quan chức Mỹ nói với CBS rằng Iran đã đồng ý mở Hormuz để đổi lấy việc Mỹ gỡ phong tỏa hải quân, nhưng Bộ Tài chính Mỹ vẫn tiếp tục trừng phạt cơ quan mới của Iran phụ trách quản lý eo biển này, đồng thời đe dọa trừng phạt cả Oman nếu hợp tác với Tehran .

Tương lai thỏa thuận phụ thuộc vào hai kịch bản: hoặc cộng đồng quốc tế công nhận vai trò kiểm soát của Iran tại Hormuz, hoặc duy trì nguyên trạng bằng các biện pháp răn đe quân sự hạn chế. Nhưng ISW cảnh báo rằng kế hoạch Iran áp đặt phí quá cảnh cao khó khả thi nếu doanh nghiệp vận tải không chấp nhận rủi ro, và nếu đàm phán thất bại, phương án quân sự có thể quay trở lại bàn tính toán .

Trong khi đó, Tehran khẳng định chính sách “quản lý thông minh Hormuz” là vĩnh viễn, và bác bỏ đề xuất chuyển uranium làm giàu ra nước thứ ba — điều Trump từng yêu cầu trong các cuộc trao đổi trước đây.