— Tổng thống  Trump đến Bắc Kinh trong vai trò khác thường: người đi cầu viện. Những tuyên bố trước đó của ông về một “thỏa thuận vĩ đại” với Chủ tịch Tập Cận Bình đã thu hẹp đáng kể, khi Nhà Trắng thừa nhận chương trình nghị sự chủ yếu xoay quanh thương mại, fentanyl và cuộc chiến Iran — những lĩnh vực mà Washington chưa đạt được nhượng bộ đáng kể từ Bắc Kinh.

Trump từng quảng bá cuộc gặp là “sự kiện mang tính lịch sử” và nói ông mong đợi một “cái ôm thật lớn” từ Tập. Nhưng thực tế cho thấy ông khó đạt được các kết quả lớn để mang về nước. Bắc Kinh không công bố chi tiết chương trình nghị sự, chỉ nói hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận “các vấn đề lớn của quan hệ Trung – Mỹ và hòa bình, phát triển thế giới”. Ngay chính Trump cũng đưa ra các thông điệp không nhất quán: hôm thứ Hai ông nói Iran và năng lượng nằm trong danh sách, nhưng hôm sau lại phủ nhận và cho rằng thương mại mới là trọng tâm.

Giới phân tích gọi đây là “hội nghị thu nhỏ”, phản ánh vị thế suy yếu của Trump. Quyết định của Tối cao Pháp viện Mỹ hồi tháng 2 chặn con đường chính để ông áp thuế, cùng với cuộc chiến Iran làm phân tán nguồn lực, khiến Washington mất đòn bẩy trong đàm phán. Bắc Kinh nhận thấy điều đó và thể hiện sự tự tin ngày càng lớn khi xem mình là bên ngang hàng, thậm chí mạnh hơn trong cuộc đối thoại.

Những vấn đề gai góc như trợ cấp công nghiệp, hoạt động quân sự của Trung Quốc ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương hay mở rộng kho vũ khí hạt nhân nhiều khả năng chỉ được nhắc lại lập trường cũ. Thay vào đó, hai bên dự kiến tập trung kéo dài thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được ở Hàn Quốc hồi tháng 10, bao gồm tạm dừng tăng thuế trả đũa, nới hạn chế xuất khẩu khoáng sản quan trọng và nối lại việc Trung Quốc mua nông sản Mỹ.

Về Iran, Trump muốn Tập gây sức ép lên Tehran để chấm dứt việc phong tỏa eo biển Hormuz. Trung Quốc là khách hàng dầu lớn nhất của Iran và có ảnh hưởng đáng kể. Nhưng Bắc Kinh hưởng lợi từ việc Mỹ bị phân tán sang Trung Đông, nên không có nhiều động lực để thúc đẩy chấm dứt xung đột. Ngoại trưởng Trung Quốc gần đây kêu gọi “ngừng bắn toàn diện”, nhưng đồng thời nhấn mạnh Bắc Kinh vẫn là “đối tác chiến lược đáng tin cậy” của Tehran.

Trong bối cảnh đó, mục tiêu của Washington là tránh một vòng leo thang mới như năm trước, khi hai bên áp thuế và hạn chế xuất khẩu lẫn nhau. Các quan chức Mỹ nói họ muốn duy trì “sự ổn định” và tránh tách rời kinh tế. Giới chuyên gia nhận định kỳ vọng về một “thỏa thuận lớn” đã biến mất, thay vào đó là khả năng đạt được các “thỏa thuận nhỏ”.

Cuộc gặp cũng có thể tạo ra một số kết quả thực tế: cơ chế mới về thương mại hàng hóa “không nhạy cảm”, thảo luận về đầu tư, các thỏa thuận trong lĩnh vực hàng không, nông nghiệp và năng lượng. Hai bên cũng dự kiến bàn về việc Trung Quốc mua máy bay Boeing — thỏa thuận được cho là gần hoàn tất. Ngoài ra, Trump và Tập sẽ thảo luận việc gia hạn thỏa thuận dỡ bỏ kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, vốn quan trọng đối với sản xuất dân sự và quốc phòng của Mỹ.

Một chủ đề khác là đối thoại mới về trí tuệ nhân tạo, đặc biệt liên quan đến rủi ro an ninh khi AI được sử dụng trong vũ khí tự động. Đây là bước tiếp nối thỏa thuận năm 2024 giữa Tập và Tổng thống Joe Biden về việc cấm AI trong vận hành vũ khí hạt nhân.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng phần lớn kết quả sẽ mang tính biểu tượng hơn là thực chất. Cả hai bên đều muốn tránh khủng hoảng mới và duy trì “hòa bình lạnh” sau một thập kỷ biến động. Một hội nghị kết thúc bằng nụ cười, bắt tay và vài thỏa thuận kinh tế nhỏ cũng đã được xem là thành công trong bối cảnh hiện nay.