— Mỹ và Iran đang tiến gần đến việc ký một bản ghi nhớ (MOU) nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn chín tuần rưỡi, đồng thời mở ra giai đoạn đàm phán về tương lai chương trình hạt nhân của Iran, theo một nguồn tin Pakistan tham gia trung gian . Nguồn tin cho biết đã có “nhiều phiên bản tài liệu” và các bên đang thảo luận để chọn bản cuối cùng.
Một nguồn tin khác nói với Reuters: “Chúng tôi sẽ sớm hoàn tất. Hai bên đang tiến rất gần.”
Bản ghi nhớ — do hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đàm phán — sẽ tuyên bố kết thúc giao tranh, đồng thời mở ra cửa sổ 30 ngày để đạt thỏa thuận cuối cùng về:
- Mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz,
- Nới lỏng trừng phạt của Mỹ,
- Giải phóng hàng tỷ USD tài sản Iran bị đóng băng,
- Thiết lập khuôn khổ quản lý chương trình hạt nhân Iran .
Các nguồn tin Mỹ nhấn mạnh rằng hai bên cần “một văn bản chính thức” trước khi có thể tiến tới bất kỳ thỏa thuận thực chất nào.
Tại sao tiến trình đột ngột tăng tốc?
Động lực mới xuất hiện sau khi Tổng thống Trump đột ngột tuyên bố kết thúc chiến dịch “Project Freedom” — nỗ lực hộ tống tàu dầu qua Hormuz — chỉ sau hai ngày triển khai. Ngoại trưởng Marco Rubio cũng tuyên bố chiến dịch quân sự của Mỹ “đã kết thúc”.
Rubio nói Iran đang đối mặt với chia rẽ nội bộ nghiêm trọng, khiến việc ra quyết định trở nên khó khăn. Ông mô tả giới lãnh đạo Iran là “insane in the brain” và cho rằng Mỹ phải vượt qua trở ngại này trong đàm phán.
Trong khi đó, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, cho biết Mỹ đánh giá rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) mới là lực lượng thực sự kiểm soát Iran, chứ không phải Tối cao Lãnh tụ mới Mojtaba Khamenei.
Iran phủ nhận, chia rẽ nội bộ lộ rõ
Học giả Seyed Mohammad Marandi, thành viên phái đoàn Iran từng đến Pakistan đàm phán, bác bỏ thông tin của Axios, gọi đó là “công cụ thao túng thị trường của Nhà Trắng”.
Ông còn tuyên bố Iran “sẵn sàng cho một cuộc tấn công lớn” trước chuyến đi của Trump tới Trung Quốc ngày 14–15/5, và khẳng định “không tồn tại bản dự thảo thỏa thuận phía Iran”.
Tác động ngay lập tức: giá dầu lao dốc
Tin tức về tiến triển đàm phán khiến giá dầu Brent giảm xuống dưới 100 USD/thùng, mức thấp nhất trong hai tuần, phản ánh kỳ vọng chiến sự sẽ sớm kết thúc và Hormuz sẽ được mở lại.
Trump thay đổi giọng điệu trong 24 giờ
Một ngày trước đó, Trump nói chiến tranh có thể kéo dài “hai hoặc ba tuần nữa”. Nhưng chỉ 24 giờ sau, ông đưa ra đánh giá lạc quan hơn nhiều, cho thấy đàm phán đang tiến triển nhanh.
TT Ttrump chuẩn bị dỡ bỏ trừng phạt, giải tòa hàng tỷ usd
– Tổng thống Trump đang tiến gần đến một thỏa thuận hòa bình toàn diện với Iran, theo đó Washington sẽ dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng, và mở đường cho Iran tiếp tục làm giàu uranium — một khuôn khổ được đánh giá là tương đồng đáng kể với thỏa thuận thời Obama, dù Trump từng nhiều năm chỉ trích nó là “thỏa thuận tệ nhất lịch sử” .
Một bản ghi nhớ 14 điểm dài một trang đang được đàm phán giữa các quan chức cấp cao Iran và hai đặc phái viên của Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner. Nhà Trắng tin rằng bản ghi nhớ này có thể hoàn tất trong vòng 48 giờ, đặt nền tảng để kết thúc chiến tranh kéo dài hơn hai tháng qua .
Nếu ký kết, hai nước sẽ có 30 ngày để đàm phán thỏa thuận lớn hơn, bao gồm:
Mở lại eo biển Hormuz,
Dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt của Mỹ,
Thiết lập giới hạn mới cho chương trình hạt nhân Iran .
Điểm then chốt: Iran tạm dừng làm giàu uranium 12–15 năm
Theo Axios, thỏa thuận yêu cầu Iran ngừng toàn bộ hoạt động làm giàu uranium trong 12–15 năm, với cơ chế gia hạn tự động nếu Tehran vi phạm.
Một điều khoản quan trọng khác buộc Iran phải di dời toàn bộ kho uranium làm giàu cao ra khỏi lãnh thổ — dù bản ghi nhớ không nêu rõ sẽ chuyển đến đâu .
Dù Trump muốn tránh bị so sánh với thỏa thuận năm 2015, khuôn khổ mới giống đáng kể:
Trừng phạt được dỡ bỏ,
Tài sản bị đóng băng được giải phóng,
Iran bị giới hạn làm giàu ở mức 3,67%, đúng mức từng áp dụng dưới thời Obama.
