- Đảm bảo rằng Iran sẽ không bị tấn công thêm một lần nào nữa
Giới lãnh đạo Iran khẳng định rằng họ đã hoàn toàn bất ngờ trước các cuộc tấn công, bởi lẽ trước khi xung đột nổ ra, họ vẫn đang trong quá trình đàm phán với phía Mỹ. Tehran mong muốn nhận được sự đảm bảo rằng, nếu các kênh ngoại giao tương tự vẫn được duy trì, họ sẽ không bị đánh úp một lần nữa.
Đây là một điểm trọng tâm của thỏa thuận hòa bình, và lẽ ra không nên trở thành trở ngại đối với ông Trump. Tuy nhiên, nhiều khả năng ông sẽ muốn thiết lập các “chốt chặn” cảnh báo, để nếu Iran có hành động vượt quá giới hạn, họ sẽ phải chịu trừng phạt.
- Sự kiểm soát của Iran đối với Eo biển Hormuz
Tuyến đường thủy quan trọng này vẫn luôn là một quân bài mặc cả chủ chốt của Iran; họ đã sử dụng nó để phong tỏa nguồn cung nhiên liệu toàn cầu, đồng thời gây sức ép lên chính quyền ông Trump, Israel và các quốc gia vùng Vịnh – nơi đang đồn trú lực lượng quân sự Hoa Kỳ. Tehran mong muốn duy trì quyền kiểm soát đối với tuyến hàng hải huyết mạch này – nơi có khoảng 20% lượng dầu xuất khẩu toàn cầu đi qua.
Theo các báo cáo, kế hoạch ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Tehran và Washington cho phép Iran cùng Oman thu phí đối với các tàu thuyền di chuyển qua eo biển này. Hiện vẫn chưa rõ liệu điều khoản này có được đưa vào một thỏa thuận giải quyết lâu dài hay không.
Khó có khả năng Hoa Kỳ sẽ để Iran đơn phương quản lý eo biển này. Một lý do quan trọng là việc đó sẽ giúp Iran thu về khoản lợi nhuận khổng lồ, lên tới hàng chục tỷ đô la mỗi năm. Các đồng minh vùng Vịnh của Hoa Kỳ chắc chắn sẽ không bao giờ chấp thuận điều đó. Tuy nhiên, việc thiết lập cơ chế phối hợp giữa Tehran và Washington dường như là điều khả thi. Song, cơ chế phối hợp này sẽ vận hành cụ thể ra sao trong thực tế thì vẫn còn cần được bàn bạc và làm rõ thêm.
- Sự chấp nhận đối với hoạt động làm giàu uranium của Iran
Ông Trump đã khẳng định rằng vấn đề uranium đã qua làm giàu của Iran – thứ mà ông cho là có liên quan đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân – sẽ được “giải quyết một cách triệt để” trong suốt thời gian diễn ra lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần này.
Tuy nhiên, giới lãnh đạo Iran đã tuyên bố rằng họ muốn bảo lưu quyền được tiếp tục thực hiện hoạt động làm giàu đối với nguyên tố hóa học phóng xạ này.
Ông Trump từng lấy lý do phát động chiến tranh bằng cách cáo buộc Tehran làm giàu uranium nhằm mục đích chế tạo vũ khí nguyên tử – một cáo buộc không nhận được sự hậu thuẫn từ cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc (UN) và cũng đã bị chính Iran bác bỏ. Nhiều khả năng Tổng thống Hoa Kỳ sẽ kiên quyết yêu cầu thiết lập một giới hạn trần nào đó đối với hoạt động này.
Mặc dù yêu cầu liên quan đến việc làm giàu uranium không xuất hiện trong bản tuyên bố bằng tiếng Anh do Tehran công bố thông qua Liên Hợp Quốc, nhưng nội dung này lại có mặt trong bản tuyên bố bằng tiếng Ba Tư được các phương tiện truyền thông nhà nước Iran phát hành. 4. Dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt sơ cấp đối với Iran
Hoa Kỳ đã áp dụng một số hình thức trừng phạt sơ cấp – những hạn chế trực tiếp đối với các giao dịch thương mại và tài chính của một quốc gia – kể từ cuộc Cách mạng Iran năm 1979. Tehran mong muốn thấy các lệnh cấm vận này được chấm dứt.
Hoa Kỳ nhiều khả năng sẽ cho phép dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt – đặc biệt là những lệnh liên quan đến dầu mỏ.
- Dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt thứ cấp
Các lệnh trừng phạt thứ cấp – việc áp dụng biện pháp trừng phạt đối với các quốc gia thứ ba có giao thương với quốc gia đang chịu trừng phạt – cũng là một vấn đề đối với Iran. Giới lãnh đạo nước này đã kêu gọi dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đó.
Một lần nữa, đây được xem là trở ngại ít đáng lo ngại hơn, mặc dù Hoa Kỳ sẽ cần phải thuyết phục các đối tác của mình – bao gồm cả các quốc gia vùng Vịnh – rằng thỏa thuận này là công bằng.
- Chấm dứt mọi nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc chống lại Iran
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc chủ yếu thông qua các nghị quyết chống lại Iran liên quan đến cáo buộc nước này phổ biến vũ khí hạt nhân. Tehran mong muốn thấy các nghị quyết này bị bãi bỏ.
Hoa Kỳ không có quyền lực trực tiếp để thực hiện điều này, nhưng có thể gây áp lực buộc các đồng minh của mình phải làm như vậy.
- Chấm dứt mọi nghị quyết của Hội đồng Thống đốc IAEA
Vào tháng 6 năm ngoái, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã kết luận rằng Iran vi phạm các nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân – lần đầu tiên trong vòng 20 năm qua. Giới lãnh đạo Iran đã kêu gọi bãi bỏ các nghị quyết do Hội đồng Thống đốc của tổ chức này thông qua.
Một lần nữa, điều này không nằm trong tầm kiểm soát trực tiếp của Hoa Kỳ. Quan điểm phổ biến cho rằng IAEA – với tư cách là cơ quan giám sát hạt nhân toàn cầu – cần phải theo dõi sát sao những hoạt động của Iran liên quan đến uranium, và có quyền áp dụng các biện pháp trừng phạt tương ứng.
- Bồi thường chiến phí cho Iran
Giới lãnh đạo Iran đã yêu cầu Hoa Kỳ và Israel bồi thường tài chính sau cuộc chiến kéo dài 39 ngày, vốn đã gây ra những thiệt hại nghiêm trọng tại Cộng hòa Hồi giáo này. Hiện vẫn chưa rõ Tehran đang yêu cầu một khoản tiền cụ thể là bao nhiêu.
Khả năng Hoa Kỳ trực tiếp chi trả khoản bồi thường này là rất thấp; tuy nhiên, nếu Hoa Kỳ cho phép Iran hưởng lợi từ các tàu thuyền lưu thông qua Eo biển Hormuz, nguồn tiền đó có thể được sử dụng cho công tác tái thiết đất nước.
- Rút quân Hoa Kỳ khỏi khu vực
Iran đã yêu cầu Hoa Kỳ rút quân không chỉ khỏi lãnh thổ Cộng hòa Hồi giáo này, mà còn khỏi toàn bộ khu vực Trung Đông.
Hoa Kỳ sẽ không chấp nhận yêu cầu này.
- Chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon
Tehran đã kêu gọi chấm dứt xung đột trên toàn bộ khu vực, bao gồm cả các cuộc tấn công của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Lebanon.
