Quốc hội Việt Nam ngày 7/4 đã đồng thuận tuyệt đối bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026–2031, đánh dấu lần đầu tiên sau nhiều năm quyền lực tập trung vào một cá nhân ở mức độ lớn như vậy. Việc hợp nhất hai chức danh — Tổng Bí thư và Chủ tịch nước — được các nhà phân tích quốc tế đánh giá là sự rời bỏ mô hình “lãnh đạo tập thể” truyền thống, đưa Việt Nam tiến gần hơn tới cấu trúc quyền lực tập trung kiểu Trung Quốc.
Vậy quyền lực của Tô Lâm hôm nay gồm những gì?
1. Quyền lực của Chủ tịch nước (theo Hiến pháp 2013)
- Là nguyên thủ quốc gia, đại diện Việt Nam đối nội và đối ngoại.
- Bổ nhiệm/miễn nhiệm đại sứ, tiếp nhận đại sứ nước ngoài.
- Giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh – cơ quan quyền lực cao nhất về quân sự.
- Quyết định tổng động viên, động viên cục bộ, ban bố tình trạng khẩn cấp (có phê chuẩn của Quốc hội).
- Bổ nhiệm, miễn nhiệm các chức danh tư pháp cấp cao: Chánh án TAND Tối cao, Viện trưởng VKSND Tối cao.
- Quyền đặc xá và quyết định thi hành án tử hình.
- Đề nghị Quốc hội bầu hoặc miễn nhiệm Thủ tướng, bổ nhiệm các Phó thủ tướng và Bộ trưởng theo đề nghị của Thủ tướng.
- Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh.
2. Quyền lực của Tổng Bí thư (quyền lực cao nhất trong hệ thống)
- Lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan nắm quyền tối cao trong toàn bộ hệ thống chính trị.
- Quyết định nhân sự cấp chiến lược, bao gồm Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các chức vụ chủ chốt trong quân đội, công an và bộ máy nhà nước.
- Định hướng toàn bộ chính sách đối nội, đối ngoại, kinh tế, an ninh và quốc phòng.
3. Khi hai chức danh hợp nhất vào một người
Việc Tô Lâm đồng thời là Tổng Bí thư + Chủ tịch nước khiến ông nắm trọn ba trụ cột quyền lực:
- Đảng – quyền lực tối cao
- Nhà nước – nguyên thủ quốc gia
- Quốc phòng – an ninh – Chủ tịch Hội đồng QP-AN, cùng ảnh hưởng sâu rộng từ thời làm Bộ trưởng Công an
Điều này khiến ông trở thành nhà lãnh đạo quyền lực nhất của Việt Nam trong nhiều thập niên, tương tự mô hình tập trung quyền lực từng thấy ở Trung Quốc.
Ở Việt Nam, Tổng Bí thư là người quyền lực nhất.
Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia, có quyền lực đáng kể nhưng không phải vị trí quyền lực số 1.
Tuy nhiên, vì Tô Lâm đồng thời là Tổng Bí thư, nên trên thực tế ông nắm cả hai trụ cột quyền lực cao nhất.
Quyền hạn chính thức của Chủ tịch nước Việt Nam (theo Hiến pháp 2013)
- Nguyên thủ quốc gia
Đại diện Nhà nước về đối nội và đối ngoại.
Tiếp nhận đại sứ nước ngoài, bổ nhiệm/miễn nhiệm đại sứ Việt Nam.
- Lĩnh vực quốc phòng – an ninh
Giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh.
Quyết định tổng động viên, động viên cục bộ, ban bố tình trạng khẩn cấp (có sự phê chuẩn của Quốc hội).
Bổ nhiệm, miễn nhiệm Tổng Tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, và các tướng lĩnh cấp cao (theo đề nghị của Thủ tướng và Bộ trưởng Quốc phòng).
- Lĩnh vực tư pháp
Quyền đặc xá.
Bổ nhiệm, miễn nhiệm Chánh án TAND Tối cao, Viện trưởng VKSND Tối cao (Quốc hội phê chuẩn).
Quyết định thi hành án tử hình.
- Lĩnh vực hành pháp
Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm Thủ tướng.
Bổ nhiệm, miễn nhiệm Phó Thủ tướng, Bộ trưởng theo đề nghị của Thủ tướng.
Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh.
- Quan hệ với Quốc hội
Trình dự luật.
Triệu tập kỳ họp bất thường của Quốc hội.
Đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét lại pháp lệnh.
Điểm quan trọng nhất trong trường hợp Tô Lâm
Về mặt pháp lý, Chủ tịch nước không phải chức vụ quyền lực nhất.
Nhưng Tô Lâm hiện là Tổng Bí thư + Chủ tịch nước, nên:
Ông nắm trọn 3 trụ cột quyền lực:
Đảng (quyền lực tối cao)
Nhà nước (nguyên thủ quốc gia)
Quốc phòng – an ninh (Chủ tịch Hội đồng QP-AN, ảnh hưởng sâu vào Bộ Công an)
Điều này khiến vị trí của ông tương đương mô hình “tập trung quyền lực” giống thời Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước trước đây (Trần Đại Quang – Nguyễn Phú Trọng).
