– Một tòa án liên bang hôm thứ Hai đã bác bỏ nỗ lực của chính quyền Trump muốn làm chậm tiến trình hoàn trả hàng chục tỷ mỹ kim tiền thuế quan mà Tối cao Pháp viện đã tuyên là trái luật hồi tháng trước. Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực đã chuyển hồ sơ xuống Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) tại New York để bắt đầu giai đoạn tiếp theo của quy trình hoàn thuế. Trước đó, Bộ Tư pháp Trump đề nghị tòa trì hoãn 90 ngày để “thận trọng xem xét”, nhưng các thẩm phán đã từ chối.

Tối cao Pháp viện ngày 20/2 phán quyết rằng các mức thuế quan toàn cầu của Trump áp lên hầu hết các nước là bất hợp pháp, mở đường cho các nhà nhập khẩu yêu cầu hoàn lại số tiền họ đã nộp. Chính phủ đã thu hơn 130 tỷ mỹ kim tính đến giữa tháng 12 và có thể phải hoàn trả tới 175 tỷ mỹ kim, theo ước tính của Penn Wharton Budget Model. Tuy nhiên, phán quyết của Tòa không đề cập cách thức hoàn thuế, khiến CIT phải tự quyết định quy trình phức tạp này.

Luật sư thương mại Ryan Majerus dự đoán CIT sẽ nhanh chóng yêu cầu chính phủ báo cáo kế hoạch hoàn thuế và có thể sẽ “đặt câu hỏi gay gắt” về việc tuân thủ phán quyết của Tối cao Pháp viện. Trong khi đó, luật sư Siddartha Rao cho biết ông nhận được rất nhiều cuộc gọi từ doanh nghiệp vì “tình huống hiện nay chưa từng có tiền lệ”. Một câu hỏi lớn là chính phủ sẽ lấy tiền ở đâu để hoàn trả, khi “không có chuyện hơn 100 tỷ mỹ kim đang nằm sẵn trong một căn phòng để viết chi phiếu,” ông nói. Rao cũng lưu ý rằng việc chính quyền Trump tìm cách áp thuế mới có thể không chỉ nhằm mục tiêu thương mại mà còn để tạo nguồn thu chi trả cho các khoản hoàn thuế khổng lồ.

Tòa Bạch Ốc đối mặt hàng ngàn vụ kiện vì thuế quan

– Chính quyền Trump đang đối mặt làn sóng kiện tụng ngày càng lớn từ doanh nghiệp sau khi tìm cách làm chậm tiến trình hoàn trả hàng chục tỷ mỹ kim tiền thuế quan mà Tối cao Pháp viện đã tuyên là trái luật hồi tháng trước. Ngay sau phán quyết ngày 20/2, các hiệp hội thương mại lớn — bao gồm Phòng Thương mại Mỹ — kêu gọi hoàn thuế “nhanh chóng” và “trơn tru” cho hơn 130 tỷ mỹ kim thuế đã thu trong nhiệm kỳ hai của ông Trump. Nhưng thay vì xúc tiến, Tòa Bạch Ốc lại tìm cách trì hoãn: một tòa phúc thẩm hôm thứ Hai đã bác yêu cầu của chính quyền muốn đẩy lùi tiến trình đến tháng 6, trong khi nội bộ Tòa Bạch Ốc được cho là đang cân nhắc kéo dài việc hoàn thuế vô thời hạn.

Theo hồ sơ tòa án và các chuyên gia thương mại, hiện có hơn 2.000 vụ kiện liên quan đến hoàn thuế đang chờ xử lý tại Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) ở New York — con số tăng nhanh kể từ khi Tối cao Pháp viện bác bỏ thuế quan toàn cầu của Trump áp dụng theo luật khẩn cấp năm 1977. Luật sư thương mại cho biết họ đang nhận “mưa” cuộc gọi từ doanh nghiệp lo sợ quyền đòi hoàn thuế sẽ hết hạn nếu không hành động ngay. Giới chuyên gia cảnh báo nếu chính phủ và tòa án không đưa ra quy trình hoàn thuế chung, mà buộc doanh nghiệp phải kiện từng vụ riêng lẻ, CIT có thể bị “quá tải” và cuộc chiến hoàn thuế có thể kéo dài nhiều năm.

Doanh nghiệp cũng ngày càng bi quan. Nate Herman, lãnh đạo Hiệp hội May mặc và Giày dép Mỹ, nói các thành viên của ông không còn tin việc hoàn thuế sẽ diễn ra trong “vài tuần — thậm chí vài tháng”. Một lãnh đạo thương mại khác dự báo đây sẽ là “một cuộc chiến tiêu hao”, không có giải pháp nhanh chóng.

Cuộc chiến hoàn thuế đang trở thành giai đoạn mới trong trận chiến pháp lý về thuế quan — một trụ cột trong chương trình nghị sự nhiệm kỳ hai của ông Trump. Với hàng tỷ mỹ kim bị treo và chưa có khung hoàn trả, căng thẳng giữa Tòa Bạch Ốc và giới doanh nghiệp ngày càng sâu sắc, đúng lúc kinh tế Mỹ đang mong manh. Đảng Dân chủ coi đây là cơ hội để tấn công chính quyền về chính sách kinh tế trước bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026. Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen gọi nỗ lực trì hoãn hoàn thuế là “không thể chấp nhận”, và cùng các đồng nghiệp Dân chủ đề xuất dự luật buộc Hải quan Mỹ hoàn trả đầy đủ kèm lãi — dù dự luật khó có cơ hội thông qua tại Quốc hội do GOP kiểm soát.

Phán quyết 6–3 của Tối cao Pháp viện kết luận ông Trump đã vượt quá thẩm quyền khi áp thuế theo Đạo luật IEEPA năm 1977, nhưng không yêu cầu hoàn thuế hay hướng dẫn quy trình. CIT sẽ quyết định bước tiếp theo, nhưng chưa có thời hạn cụ thể. Tòa Bạch Ốc đổ lỗi Tối cao Pháp viện vì không làm rõ, còn ông Trump nói “có lẽ phải kiện tụng thêm hai năm nữa”. Tuy nhiên, các luật sư thương mại chỉ ra rằng Bộ Tư pháp Trump từng cam kết trong hồ sơ tòa rằng nếu thua kiện, chính phủ sẽ hoàn trả toàn bộ thuế kèm lãi — nghĩa là Tòa Bạch Ốc hoàn toàn có thể chủ động triển khai quy trình hoàn thuế nếu muốn.

Trong khi đó, doanh nghiệp bắt đầu hành động. Nissan Bắc Mỹ đã nộp đơn kiện đòi hoàn thuế IEEPA. FedEx cũng đã kiện đòi “hoàn trả toàn bộ” số thuế đã nộp. Theo luật hải quan, doanh nghiệp chỉ có khoảng 314 ngày để phản đối mức thuế trước khi nó được “chốt”. Nếu bỏ lỡ, họ buộc phải nộp đơn khiếu nại chính thức và có thể phải kiện ra CIT để lấy lại tiền — và không có gì đảm bảo Hải quan sẽ chấp nhận khiếu nại.

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu Tòa Bạch Ốc không chỉ đạo Hải quan xử lý hoàn thuế theo cơ chế hành chính, hàng trăm nghìn doanh nghiệp có thể phải kiện để đòi lại số tiền mà Tối cao Pháp viện đã tuyên là thu trái luật. “Đây là một sự hỗn loạn không cần thiết,” Rick Woldenberg nói. “Nếu họ cứ để mọi thứ mơ hồ, ai cũng sẽ phải kiện. Thật ngớ ngẩn.”

////////////////////