Iran Sắp Nhận Hệ Thống Tên Lửa Vác Vai Từ Trung Quốc Trong Vài Tuần Tới

— Tehran dự kiến sẽ tiếp nhận trong vài tuần tới lô hàng đầu tiên gồm khoảng 400 bệ phóng tên lửa phòng không vác vai do Trung Quốc sản xuất, theo ba nguồn tin am hiểu về thỏa thuận. Đây là một phần trong nỗ lực tái thiết hệ thống phòng thủ của Iran giữa lúc chiến tranh với Hoa Kỳ vẫn tiếp diễn.

Thỏa thuận mua bán, trị giá từ 60 đến 70 triệu USD, được xem là một trong những kế hoạch lớn nhất của Tehran nhằm củng cố năng lực phòng thủ tầm ngắn kể từ khi cuộc chiến với Mỹ và Israel bùng nổ, phơi bày những lỗ hổng trong khả năng bảo vệ các cơ sở quân sự và hạ tầng chiến lược.

Hợp đồng bao gồm việc mua từ 300 đến 400 hệ thống phòng không vác vai (MANPADS), trong đó có các loại tên lửa QW‑12 và FN‑16 do Trung Quốc chế tạo. Giao dịch được ký kết với công ty Zhongqing Baoshang International Investment có trụ sở tại Hồng Kông, được cho là đóng vai trò trung gian giữa phía Iran và nhà cung cấp Trung Quốc.

Các nguồn tin yêu cầu giấu tên vì tính nhạy cảm của vấn đề. Bộ Ngoại giao Iran chưa đưa ra bình luận. Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định: “Những báo cáo liên quan hoàn toàn vô căn cứ. Trung Quốc luôn đóng vai trò thúc đẩy hòa bình và chấm dứt xung đột.”

Tập đoàn Zhong Qing Bao Shang Group, công ty mẹ của Zhongqing Baoshang International Investment, cũng chưa phản hồi yêu cầu bình luận qua email.

Iran cần tái trang bị sau nhiều tháng giao tranh, khi Mỹ và Israel liên tục tấn công các cơ sở liên quan đến chương trình tên lửa, máy bay không người lái và phòng không của nước này. Tehran đáp trả bằng hàng loạt tên lửa đạn đạo và UAV, khiến cuộc chiến trở thành cuộc đấu tiêu hao kéo dài.

Cuộc xung đột cho thấy thách thức lớn trong việc bảo vệ các mục tiêu cố định trước máy bay hiện đại và vũ khí dẫn đường chính xác. Washington đã tạm ngừng oanh kích trong hai tuần, nhưng Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ nối lại nếu đàm phán hòa bình thất bại.

Việc Iran nhận hàng trăm hệ thống MANPADS sẽ mở rộng đáng kể kho vũ khí phòng không tầm ngắn, đồng thời phản ánh mối quan hệ quân sự ngày càng sâu sắc giữa Tehran và Bắc Kinh. Tuy nhiên, các nguồn tin cảnh báo rằng lịch giao hàng, số lượng và chi tiết thực hiện có thể thay đổi.

Theo kế hoạch ban đầu, việc giao hàng sẽ được thực hiện bằng đường hàng không từ Urumqi (Tân Cương, Trung Quốc), sau đó quá cảnh qua Pakistan trước khi đến Iran. Phía Pakistan bác bỏ tin đồn liên quan, khẳng định “mọi suy đoán về việc Pakistan tham gia cung cấp vũ khí phòng không cho Iran từ Trung Quốc đều hoàn toàn bịa đặt và sai sự thật.”

Các chuyên gia quân sự cho rằng hệ thống phòng không vác vai có ưu thế vì dễ phân tán, vận hành bởi các nhóm nhỏ và di chuyển linh hoạt, ít bị tổn thương hơn so với các trận địa cố định. Một nguồn an ninh châu Âu cho biết họ biết về nhiều hợp đồng đang được thảo luận liên quan đến việc bán các dòng QW‑12, QW‑18 và QW‑19 cho Iran.

Nguồn tin an ninh thứ hai tại Trung Đông nói Iran đã tìm cách mua QW‑12 và QW‑18, nhưng chưa rõ thỏa thuận đã hoàn tất hay chưa. Các loại QW‑12 và FN‑16 là tên lửa phòng không tầm thấp dẫn đường hồng ngoại, được thiết kế để tiêu diệt máy bay, trực thăng và UAV bay thấp.

Dù QW‑12 được đánh giá kém hơn các phiên bản mới như QW‑18 và QW‑19, chúng vẫn có thể tạo lớp phòng thủ hiệu quả chống lại mục tiêu tầm thấp. Hai nguồn tình báo phương Tây và một quan chức Iran cho biết Tehran cũng đang xem xét sử dụng tuyến đường bộ để vận chuyển thiết bị quân sự từ Trung Quốc nhằm tránh bị gián đoạn.

Thỏa thuận này cho thấy Cộng hòa Hồi giáo vẫn phụ thuộc vào sự kết hợp giữa sản xuất vũ khí trong nước và nguồn cung từ nước ngoài, bất chấp nhiều năm bị trừng phạt và hạn chế nhập khẩu quốc phòng. Trước đó, Iran cũng được cho là gần đạt thỏa thuận riêng với Trung Quốc để mua tên lửa hành trình chống hạm, nhưng chưa rõ hợp đồng có được thực hiện hay không.