— Tại Detroit, Tyler Shelton, một thợ điện tập sự, dành phần lớn thời gian chui xuống các hố kỹ thuật để sửa dây cáp và thiết bị điện. Nhưng gần đây, công ty của anh đã điều nhiều công nhân đến một trung tâm dữ liệu khổng lồ vừa khởi công cách đó khoảng một giờ lái xe. “Ai cũng muốn kiếm tiền,” Shelton, 29 tuổi, nói trong giờ nghỉ trưa tại lớp học định kỳ hai lần mỗi tháng của chương trình tập sự. “Chúng tôi có việc phải làm, nhưng cũng đang mất một phần lớn nhân lực vào các trung tâm dữ liệu.”

Sớm thôi, anh có thể sẽ gia nhập đội ngũ đó: dự án của OpenAI tại Saline Township được xem là khoản đầu tư lớn nhất trong lịch sử bang Michigan, theo chính quyền bang, đòi hỏi hàng trăm thợ điện làm việc 10 giờ mỗi ngày, bảy ngày mỗi tuần. Dù lượng giờ tăng ca mang lại thu nhập lớn, Shelton vẫn có cảm giác lẫn lộn. “Tôi muốn có một căn nhà trong năm tới,” anh nói. “Tôi hiểu sức hút của công việc, nhưng tôi cũng muốn có cuộc sống ngoài giờ làm.”

Sự bùng nổ xây dựng trung tâm dữ liệu là chủ đề nóng tại Trung Tâm Đào Tạo Ngành Điện Detroit, nơi khoảng 850 học viên tập sự vừa học vừa làm. Các siêu dự án đang hút thợ lành nghề đến những khu vực xa xôi với mức lương và tiền thưởng cao chưa từng thấy trong ngành. Thế hệ thợ điện kế tiếp cũng là mối quan tâm của các công ty trí tuệ nhân tạo, những đơn vị đang chi hàng trăm triệu USD để bảo đảm có đủ nhân lực xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu.

Cam kết đó bao gồm cả cơ sở đào tạo này, một trong 270 trung tâm được hỗ trợ bởi liên minh giữa Công Đoàn Thợ Điện Quốc Tế và các nhà thầu. Trong khuôn khổ chương trình trị giá 50 triệu USD của Google, nhóm này dự định tăng số lượng học viên tập sự hằng năm lên 30.000 từ mức 19.500 trong ba năm tới tại các địa điểm do Google lựa chọn. Một khoản tài trợ khác từ BlackRock sẽ mở rộng nguồn đào tạo cho các trung tâm dữ liệu của họ tại Texas, nằm trong nỗ lực 100 triệu USD nhằm tăng cường lực lượng lao động kỹ thuật.

Tina Williams được thuê để quản lý các khoản tài trợ, vốn là những khoản hỗ trợ đầu tiên từ khu vực tư nhân dành cho liên minh. Bà hy vọng nguồn tiền này sẽ củng cố lực lượng lao động đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu của các trung tâm dữ liệu mà không bỏ rơi những khách hàng khác như công ty của Shelton. “Chúng tôi muốn tuyển đủ người để đáp ứng nhu cầu của trung tâm dữ liệu, đồng thời vẫn duy trì công việc cốt lõi tại từng địa phương,” bà nói.

Chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Mỹ cho sự bùng nổ xây dựng trung tâm dữ liệu hiện nay, được thúc đẩy bởi các công ty sở hữu nguồn tiền gần như vô hạn đang chạy đua để đáp ứng nhu cầu tăng vọt cho các mô hình A.I. Sự bùng nổ này đã bù đắp cho sự suy giảm ở các lĩnh vực khác như xây dựng văn phòng, vốn chưa phục hồi sau đại dịch. Lĩnh vực nhà ở bị ảnh hưởng bởi lãi suất cao, còn điện gió ngoài khơi thì bị cản trở bởi phản đối chính trị. Tuy nhiên, cạnh tranh lao động — chưa kể đất đai và vật liệu — đang gây sức ép lên các ngành khác.

Kể từ khi ChatGPT ra mắt, việc làm trong xây dựng thương mại tăng lên, trong khi tuyển dụng xây dựng dân dụng giảm. Các nhà phát triển đang trả mức lương cao hơn cho công nhân, đặc biệt tại các vùng nông thôn nơi trung tâm dữ liệu được xây dựng. Theo phân tích của Indeed, các công việc lắp đặt và bảo trì tại trung tâm dữ liệu trả lương theo giờ cao hơn 42% so với các công việc tương tự ở lĩnh vực khác.

Đằng sau mức lương tăng vọt là một cuộc chiến tranh giành nhân lực. Tại các thị trường có nhiều trung tâm dữ liệu như Dallas và Bắc Virginia, công nhân có thể nhảy việc để nhận tiền thưởng hoặc mức phụ cấp cao hơn. Sự cạnh tranh này khiến các nhà thầu phải tìm đến các dịch vụ tuyển dụng như Aerotek. “Nó tạo ra một căng thẳng lao động rất mong manh,” Marty Schager, giám đốc phát triển thị trường trung tâm dữ liệu của Aerotek, nói. “Có một nhóm lao động đang âm thầm tìm kiếm cơ hội trong cơn sốt vàng trung tâm dữ liệu có một không hai này.”

Một số tiền lệ đã có: Microsoft bắt đầu chương trình đào tạo kỹ thuật viên trung tâm dữ liệu từ năm 2018 và hiện vận hành 39 cơ sở trên toàn cầu, đào tạo 15.000 người. Nhưng kỷ nguyên A.I. đã kéo các công ty công nghệ tham gia sâu hơn vào ngành xây dựng. Họ hợp tác với các trường cao đẳng cộng đồng và công đoàn để thiết kế các lớp học giúp người lao động có thể vào công trường nhanh nhất có thể, dù vẫn tiếp tục học trong quá trình làm việc.

Tony Qorri, phó chủ tịch phụ trách xây dựng của DataBank, dành nhiều thời gian làm việc với các nhà thầu để lên kế hoạch nhân lực nhiều năm trước, yêu cầu họ từ chối các dự án khác nếu không thể tìm và đào tạo đủ công nhân cho dự án của ông. “Ngay cả những người vừa tốt nghiệp trung học, các công ty cũng đang tiếp cận họ và nói: ‘Chúng tôi phải đào tạo bạn — đây là cách để kiếm tiền,’” ông nói.

Trong một nỗ lực lớn khác, Meta đã dành 115 triệu USD cho năm đầu tiên của cam kết nhiều năm nhằm đào tạo công nhân xây dựng, bắt đầu với khoảng 5.000 học viên. Họ sẽ hoàn thành khóa đào tạo bốn tuần, được chi trả chi phí đi lại và lưu trú, sau đó làm việc tại một công trường của Meta. Chương trình được điều hành một phần bởi Associated Builders and Contractors, một hiệp hội nghề nghiệp không thuộc công đoàn, đang xây dựng giáo trình kỹ năng xây dựng cơ bản dành riêng cho trung tâm dữ liệu, nhằm giữ tiến độ và ngân sách dự án.

Sean McGarvey, chủ tịch Liên Minh Công Nhân Xây Dựng Bắc Mỹ, cho biết các đơn vị thành viên chi khoảng 2,5 tỷ USD mỗi năm cho chương trình tập sự và đào tạo liên tục, được tài trợ bởi nhà tuyển dụng và công nhân. Ông nói nhóm của ông có thể đào tạo đủ nhân lực mà các công ty A.I. cần, miễn là họ cam kết sớm tuyển dụng công nhân thuộc công đoàn. OpenAI đã làm điều đó vào tháng Ba, hứa sẽ hợp tác với công đoàn để tuyển nhân lực cho các dự án. McGarvey gọi nỗ lực của Meta là “một bước đi PR tuyệt vời,” nhưng cho rằng khóa đào tạo một tháng không thể so sánh với chương trình tập sự bốn năm. “Bất kỳ khoản đầu tư nào vào ngành đều tốt, nhưng chúng ta đang nói về hai thứ hoàn toàn khác nhau,” ông nói.

Khi công chúng ngày càng lo ngại về tác động của A.I. đối với việc làm văn phòng và ảnh hưởng của trung tâm dữ liệu lên cộng đồng địa phương — được thể hiện qua cuộc biểu tình tại sự kiện của Tổng thống Trump ở Detroit tuần này — các cam kết rầm rộ dành cho ngành xây dựng phục vụ nhiều mục đích hơn một. Meta phủ sóng Facebook và Instagram bằng quảng cáo cho “Học Viện Lực Lượng Lao Động Mỹ,” đồng thời hợp tác với National Urban League và Phòng Thương Mại Người Mỹ Gốc Hispanic để lan truyền thông tin. Ramiro Cavazos, chủ tịch phòng thương mại, muốn các công ty A.I. thuê thêm nhà thầu người Hispanic, cho rằng xây dựng quan hệ tốt hơn với doanh nghiệp địa phương có thể giúp Meta thuận lợi hơn tại những nơi còn hoài nghi.

Hợp tác với công đoàn xây dựng cũng mang lại hậu thuẫn chính trị. Anthony Abrantes, lãnh đạo Hội Đồng Thợ Mộc Khu Vực Đông Đại Tây Dương, nói rằng các công đoàn địa phương thường ủng hộ dự án nếu họ được tham gia xây dựng. Nếu không, họ sẽ đứng ngoài cuộc tranh luận. Giống như ngành điện gió ngoài khơi từng suy yếu vì sự phản đối mạnh mẽ, các nhà phát triển trung tâm dữ liệu cần mọi sự ủng hộ có thể có. “Ngành điện gió đã làm rất tệ trong việc ngăn chặn thông tin sai lệch và giáo dục cộng đồng,” Abrantes nói. “Gần như chúng tôi đang làm thay họ công việc vận động và phát triển kinh doanh.”

Ngay cả công nhân xây dựng cũng có cảm xúc lẫn lộn về trung tâm dữ liệu. Starr Sciortino, học viên năm thứ hai của chương trình tập sự thợ điện, thích giải quyết các vấn đề kỹ thuật và vừa bắt đầu làm việc tại dự án cải tạo lớn của General Motors ở Lake Orion. Nhưng cô so sánh việc xây dựng trung tâm dữ liệu với việc xây dựng nhà máy vũ khí. “Tôi không tin bất kỳ khoản tiền nào đáng để đánh đổi các nguồn tài nguyên có lợi cho cộng đồng,” Sciortino, 22 tuổi, nói. “Dù nó tồn tại bao lâu, liệu có đáng không?”

Câu hỏi đó bao trùm lên những học viên sẽ trở thành thợ lành nghề khi làn sóng xây dựng đạt đỉnh. Thợ điện được đào tạo đầy đủ có thể chuyển sang nhà máy điện hạt nhân, chung cư hoặc nhà máy dược phẩm. Nhưng khó có thể tưởng tượng điều gì có quy mô lớn như những gì đang diễn ra. “Kịch bản tốt nhất là đào tạo đủ công nhân và đúng lúc trung tâm dữ liệu giảm nhiệt thì chúng ta có một làn sóng xây dựng nhà ở,” Jeff Strohl, giám đốc Trung Tâm Giáo Dục Và Lực Lượng Lao Động Đại Học Georgetown, nói. “Nhưng điều đó có lẽ khó xảy ra.”

Joe Ottenbacher đã đổi nghề, rời lĩnh vực giáo dục mầm non vì bộ máy quan liêu và thiếu kinh phí. Anh lo rằng việc hàng loạt thợ điện rời bỏ công việc lương 200.000 USD mỗi năm tại trung tâm dữ liệu có thể khiến mức lương chung của ngành giảm xuống. “Nếu chúng ta có một lượng lớn công nhân vào thời điểm này khi trung tâm dữ liệu đang được xây dựng, chuyện gì xảy ra khi chúng hoàn thành? Những công nhân đó sẽ đi đâu?” anh nói. “Một trung tâm dữ liệu cần bao nhiêu người để vận hành sau khi chiếm dụng toàn bộ đất đai và tài nguyên lẽ ra có thể dùng cho mục đích khác?”