Từ cuối tháng 10 cho đến nay, cả thế giới và nhất là hàng tỉ người dân Trung Quốc không nhìn thấy ông Jack Ma xuất hiện và cũng chẳng nghe tin tức gì về tăm tích của ông hiện đang ở đâu.

Vì sự việc bất thường này, nhất là đối với một nhân vật lừng lẫy về kinh doanh của Trung Quốc, đã khiến tạo ra nhiều lời đồn thổi về tình trạng của ông hiện nay.

Thế nhưng trên thực tế, kể từ khi nhà cầm quyền Trung Cộng ra lệnh cấm không cho một chi nhánh của Alibaba, là công ty Ant được bán ra thị trường chứng khoán, nhiều người tin đây là nỗ lực của Trung Cộng tìm cách ngăn chặn sự bành trướng của một công ty tư nhân ra khỏi tầm kiểm soát của Trung Quốc, nhất là ông Jack Ma từng có những tuyên bố chống lại sự kiểm soát của Bắc Kinh. 

Bề ngoài, giới cầm quyền Bắc Kinh muốn ngăn chặn công ty Ant ra thị trường khoán vì chỉ trích công ty tìm cách độc quyền kinh doanh, gây hại đến quyền của người tiêu thụ. Không những vậy, Bắc Kinh cũng tố cáo đại công ty Alibaba cũng đang trên đường bá quyền, bằng cách mua hay gây khó khăn cho những công ty nhỏ hơn có khả năng cạnh tranh.

Thế nhưng trên thực tế, nguồn tin của tờ Wall Street Journal tì cho rằng, nhà cầm quyền Trung Cộng đang muốn sở hữu một phần của Alibaba, không ngoài mục tiêu là kiểm soát công ty, tương tự như họ đã làm với công ty Hoa Vị, hay Huawei. 

Jack Ma, từng là tổng giám đốc công ty Alibaba, ông từ chức vào năm 2019, nhưng hiện đang nắm trong tay tài sản khoảng gần 50 tỉ mỹ kim, đã vắng bóng từ cuối tháng 10 đến nay, nhất là kể từ khi ông không xuất hiện trong chương trình thi tài năng mang tên Africa’s Business Heroes”, là chương trình do chính ông sáng lập và là một trong ban giám khảo, nhằm mục tiêu khuyến khích những người Phi châu khởi nghiệp có nguồn vốn đầu tư. Thông cáo báo chí của Alibaba đưa ra chỉ cho biết là Jack Ma không xuất hiện vì sự mâu thuẫn về lịch trình làm việc, tuy nhiên theo lời ông Duncan Clark, tác giả của quyển sách viết về Alibaba, thì cho rằng, trước sự điều tra và chú ý nghiêm trọng của Bắc Kinh, ông Ma phải tạm vắng mặt, nhưng sự vắng mặt khá lâu của ông, lại là một điều cho thấy, tiềm ẩn nhiều rủi ro và rất nghiêm trọng đối với cá nhân ông Jack Ma và hoạt động cho cả đại công ty Alibaba. 

Trước khi đột ngột biến mất khỏi công chúng và kể từ khi ông rời khỏi việc quản trị công ty  Alibaba, người ta thấy ông Jack Ma thường xuyên xuất hiện trong các buổi diễn thuyết, mà ông chỉ nói về các hoạt động từ thiện, và đặc biệt về tiến trình giáo dục cho giới trẻ Trung Quốc.

Tuy nhiên trong lần xuất hiện cuối cùng là vào ngày 24 tháng 10, tại diễn đàn cho người khởi nghiệp, tổ chức ở Thượng Hải, lần đầu tiên người ta nghe thấy Jack Ma đưa ra những lời chỉ trích Bắc kinh trực tiếp, gọi sự can dự của nhà cầm quyền vào các công ty tư nhân là sự đe dọa trực tiếp vào sáng tạo. Jack Ma nói rằng, những gì mà Trung quốc cần làm là xây dựng một hệ thống tài chánh khỏe mạnh, thay vì chỉ lo sợ gây ra mối đe dọa cho nhà cầm quyền.

Vài ngày sau, người ta thấy Bắc Kinh đã cho triệu tập Jack Ma và đại diện của công ty Ant đến để thẩm vấn. Sau đó thì Bắc Kinh ra quyết định không cho công ty Ant được niêm yết trên thị trường chứng khoán. 

Trước áp lực quá lớn từ nhà cầm quyền, công ty Ant hôm nay đã phải nhượng bộ, và ra tuyên bố, họ sẽ nghe theo yêu cầu của nhà cầm quyền, thậm chí cảm ơn trước sự hướng dẫn và hỗ trợ của Bắc Kinh. 

Việc áp lực lên đại công ty Alibaba và các chi nhánh cho thấy, Bắc Kinh bên ngoài vẫn cho phép các công ty tư nhân hoạt động, nhưng một khi trở thành cái gai cho quyền cai trị độc tài của họ, thì Bắc Kinh muốn cài người và sở hữu phần lớn để dễ bề kiểm soát và ngăn chặn không cho bất cứ ai muốn vượt ra khỏi quyền cai trị của trung ương đảng cộng sản. 

 Hoàng Trọng Thụy tường trình cho đài LSTV