– Tổng thống Trump ngày 6 tháng 8 đã ký hai sắc lệnh hành pháp nhằm siết chặt quyền công dân theo nơi sinh, chỉ vài tuần sau khi Tối cao Pháp viện bác bỏ nỗ lực trước đó của ông. Tại buổi lễ ở Nhà Trắng, ông Trump xuất hiện cùng cố vấn Stephen Miller, người đứng sau chương trình trục xuất của chính quyền, khi công bố hai sắc lệnh nhắm vào quyền công dân theo nơi sinh và tình trạng “du lịch sinh con” mà phe Cộng hòa cho là nguồn gốc của gian lận quy mô lớn.

Cụ thể:

• Sắc lệnh thứ nhất xác định “một số nhóm trẻ em của người nước ngoài không được hưởng quyền công dân theo nơi sinh”, chủ yếu nhắm vào con của các nhân viên ngoại giao nước ngoài sinh tại Mỹ. Đây là nhóm mà chính quyền Trump cho rằng không thuộc phạm vi được bảo vệ bởi Tu chính án thứ 14.
• Sắc lệnh thứ hai yêu cầu Bộ An ninh Nội địa và các cơ quan liên bang tăng cường trấn áp hành vi “du lịch sinh con”, đồng thời kiểm soát chặt việc cấp thị thực cho người có mục đích đến Mỹ sinh con để lấy quốc tịch cho trẻ.

Ông Trump khẳng định các sắc lệnh này hợp pháp dù Tối cao Pháp viện đã ra phán quyết ngược lại trước đó.

Stephen Miller trong phát biểu đã công kích khái niệm quyền công dân theo nơi sinh, cho rằng Tu chính án thứ 14 chỉ được ban hành sau Nội chiến để bảo đảm con của nô lệ được công nhận là công dân và “không có mục đích nào khác” . Ông nói thêm rằng đây là điều “không ai nghiêm túc phản bác”.

Một nhân viên Nhà Trắng cũng khẳng định không có điểm nào trong sắc lệnh mới “vi phạm” phán quyết gần đây của Tối cao Pháp viện về vấn đề này . Tuy nhiên, ông Trump lại chỉ trích các thẩm phán vì một quyết định “đáng tiếc” và “không công bằng”, vốn đã bác bỏ sắc lệnh trước đó nhằm ngăn quyền công dân cho con của người nhập cư không giấy tờ và người thuộc diện bảo vệ tạm thời TPS.

Ông Trump nói: “Chúng ta đã có một quyết định rất đáng tiếc tại Tối cao Pháp viện. Vì vậy chúng tôi phải điều chỉnh vì điều đó rất không công bằng” . Ông tiếp tục lập luận rằng quyền công dân theo nơi sinh “được tạo ra cho con của nô lệ” và hiện nay đã bị biến thành “một ngành kinh doanh”, nơi “người giàu mua đường vào Mỹ” thông qua việc sinh con tại đây, điều mà ông gọi là “đáng xấu hổ” và cam kết sẽ chấm dứt.

Trong các tranh luận tại Tối cao Pháp viện, chính quyền Trump đã dựa nhiều vào cáo buộc “du lịch sinh con”, khi Tổng Luật sư D.John Sauer cho rằng hàng tỷ người “chỉ cách một chuyến bay để có con mang quốc tịch Mỹ” . Tuy nhiên, một phân tích năm 2020 cho thấy số trường hợp “du lịch sinh con” chỉ vào khoảng 20.000 đến 26.000 mỗi năm, chiếm chưa đến 1% tổng số trẻ sinh tại Mỹ. Luật Mỹ cũng đã cấm cấp thị thực du lịch cho người có “mục đích chính là sinh con để lấy quốc tịch Mỹ” .

Sắc lệnh mới của ông Trump yêu cầu Bộ An ninh Nội địa và các cơ quan liên bang tăng cường trấn áp hành vi này. Tháng Sáu vừa qua, ông Trump đã chịu thất bại lớn khi Tối cao Pháp viện với tỉ lệ 6–3 giữ nguyên các bảo vệ rộng rãi của quyền công dân theo nơi sinh, bác bỏ sắc lệnh của ông nhằm cấm một số trẻ em của người nhập cư được hưởng quyền công dân khi sinh ra.

Tòa án cho rằng nhiều phân loại mà chính quyền Trump đưa ra trong sắc lệnh “không tồn tại” trong Tu chính án thứ 14. Chánh án John Roberts lưu ý rằng các từ như “mẹ”, “cha”, “hợp pháp”, “tạm thời” hoàn toàn không xuất hiện trong văn bản của Tu chính án và “không có ý nghĩa pháp lý” trong việc xác định quyền công dân theo nơi sinh .

Các sắc lệnh mới của ông Trump được dự đoán sẽ tiếp tục đối mặt với thách thức pháp lý, khi giới chuyên gia cho rằng chúng khó có thể vượt qua các tiêu chuẩn hiến pháp mà Tối cao Pháp viện đã tái khẳng định.