— Đặc phái viên Gideon Rachman của tờ Financial Times vừa đưa ra những phân tích định hình về tình hình chiến sự leo thang tại Trung Đông. Theo ông, chính sách đối ngoại trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump có nguy cơ cao bị định đoạt bởi cuộc chiến với Ba Tư — một cuộc chiến mà phía Hoa Kỳ hiện vẫn chưa có một chiến lược chiến thắng khả thi.

Dù giới hoạch định chính sách tại Washington đang nỗ lực hạ thấp tiêu chuẩn cho cái gọi là “thắng lợi” (bao gồm việc tái khai thông eo biển Hormuz không phụ thu và ràng buộc chương trình hạt nhân của Ba Tư), thực tế cho thấy ngay cả các mục tiêu tối thiểu này cũng rất khó đạt được. Việc gia tăng oanh tạc bằng không quân khó có thể buộc Tehran khuất phục, trong khi Nhà Trắng hoàn toàn không có ý định đưa quân bộ chiến vào khu vực.

Trước sự bế tắc của các giải pháp ngoại giao và thương lượng, ý tưởng lật đổ chính quyền Ba Tư (regime change) đang bắt đầu quay trở lại nghị trình của giới chức Washington và Israel:

• Siết chặt cấm vận kinh tế: Hoa Kỳ tái áp đặt lệnh phong tỏa xuất khẩu dầu mỏ của Ba Tư nhằm triệt hạ nguồn thu ngân sách, hướng đến việc kích động một cuộc khủng hoảng kinh tế nội địa trầm trọng trong vài tháng tới.
• Vận động phe đối lập và ly khai: Giới tình báo đang ráo riết tìm kiếm các nhân tố bất mãn trong nội bộ chính quyền Tehran, đồng thời xem xét lại kế hoạch vũ trang cho các nhóm phiến quân người Kurd nhằm tạo tiền đề cho một cuộc nổi dậy từ bên trong.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo rằng việc sa lầy vào cuộc chiến với Ba Tư đang tiêu tốn một lượng khí tài quân sự khổng lồ của Hoa Kỳ (bao gồm số lượng lớn tên lửa Tomahawk và Patriot vốn được dự phòng cho các kịch bản xung đột tại eo biển Đài Loan). Tình trạng cạn kiệt kho vũ khí dự trữ này có thể vô tình tạo ra một “cửa sổ thời cơ” nguy hiểm cho các đối thủ chiến lược khác trên thế giới trong những năm tới.

Thời Điểm “Thức Tỉnh” Cho Cả Tehran Và Washington Trước Nguy Cơ Xung Đột Bùng Nổ Toàn Diện

Bài viết trên The New York Times phân tích rằng sau hơn một tuần liên tiếp giao tranh làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, cuộc xung đột giữa Hoa Kỳ và Ba Tư (Iran) đang đứng trước ranh giới vô cùng mong mỏng. Giới phân tích cảnh báo đây là thời điểm then chốt để hai bên tìm lối thoát ngoại giao, nếu không muốn đẩy cuộc chiến vượt khỏi tầm kiểm soát.

Các Điểm Chính Từ Bài Báo:

• Mức độ leo thang nguy hiểm:
  • Cả hai phía đã mở rộng mục tiêu sang các hạ tầng dân sự thiết yếu, bao gồm các nhà máy lọc nước biển và cấp nước, đe dọa trực tiếp đến đời sống người dân giữa sức nóng gay gắt của vùng Vịnh.
  • Tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz tiếp tục rơi vào trạng thái phong tỏa, trong khi Hoa Kỳ tái áp đặt lệnh phong tỏa các cảng biển của Ba Tư.
  • Các đợt không kích của Hoa Kỳ gây thiệt hại nặng nề cho hạ tầng miền Nam Ba Tư, còn các đợt tập kích của Ba Tư vào lực lượng Hoa Kỳ tại Ước Đán (Jordan) đã khiến 2 binh sĩ Hoa Kỳ tử thương và hàng chục người bị thương.
• Cảnh báo từ giới chuyên gia:
  • Bà Ellie Geranmayeh, chuyên gia về Ba Tư thuộc Hội đồng Đối ngoại Âu Châu (ECR), nhận định: “Đây là thời điểm thức tỉnh cho cả hai bên. Họ phải chọn lối thoát ngoại giao ngay bây giờ hoặc chấp nhận rủi ro để cuộc chiến vượt tầm kiểm soát.”
• Rủi ro mở rộng khu vực và kinh tế:
  • Việc lực lượng Houthi tại Yemen có thể gia tăng phong tỏa tuyến đường biển Đỏ (Bab al-Mandab) để hỗ trợ Tehran sẽ giáng đòn mạnh vào nền kinh tế toàn cầu vốn đang chịu nhiều sức ép.
  • Cả Tổng thống Donald Trump lẫn chính quyền Tehran đều đang đối mặt với những tổn thất kinh tế và áp lực chính trị nội địa to lớn, khiến việc duy trì một cuộc chiến kéo dài trở nên vô cùng tốn kém cho cả hai phía.