– Trung Quốc đang tiến gần đến giới hạn mà thị trường thế giới có thể hấp thụ lượng hàng hóa xuất cảng ngày càng lớn của nước này. Theo bài viết của Michael B. G. Froman, cựu đại diện thương mại Mỹ và Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, đăng trên Foreign Affairs tháng 8, thặng dư thương mại của Trung Quốc đã đạt gần 1,2 nghìn tỷ mỹ kim trong năm 2025, tăng nhanh gấp ba lần tốc độ thương mại hàng hóa toàn cầu. Sự mở rộng sản xuất của Trung Quốc đang gây sức ép lên các nền kinh tế tại Mỹ, châu Âu và nhiều nước đang phát triển.
Froman cảnh báo rằng khả năng thế giới hấp thụ tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc “đang tiến đến điểm gãy”, và nếu xuất cảng của Trung Quốc chậm lại đột ngột, tác động có thể lan sang các đối tác thương mại, buộc Mỹ phải đóng vai trò lớn trong việc giải quyết hệ quả. Ông cho rằng quy mô kinh tế Trung Quốc đã lớn đến mức tăng trưởng xuất cảng vượt xa thương mại toàn cầu sẽ khiến nước này thiếu nhu cầu nước ngoài, trong khi chủ nghĩa bảo hộ gia tăng có thể hạn chế khả năng tiếp cận thị trường và gây thêm áp lực lên ngành sản xuất.
Sức ép đã xuất hiện trong chính sách thương mại quốc tế. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi các nước G20 xem xét lại quan hệ thương mại với Trung Quốc, cho rằng thế giới không thể duy trì một nền kinh tế có thặng dư thương mại 1,2 nghìn tỷ mỹ kim. Mỹ cũng đang cân nhắc áp thêm thuế đối với hàng hóa Trung Quốc sau cuộc điều tra theo Mục 301 về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp. Cuộc điều tra nhắm vào các ngành sản xuất mà Washington cho rằng thặng dư thương mại kéo dài và công suất không được sử dụng đang góp phần gây mất cân bằng toàn cầu.
Tại cuộc họp G20, 19 thành viên khác đã ủng hộ ngôn ngữ đề cập đến xuất cảng giá rẻ và các chính sách làm trầm trọng thêm mất cân bằng kinh tế, trong khi Trung Quốc phản đối. Theo số liệu hải quan do Reuters dẫn lại, xuất cảng của Trung Quốc tăng 25% trong tháng 8 so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng 23,9% của tháng 7; nhập khẩu tăng 28,2%.
Nếu thị trường nước ngoài trở nên khó tiếp cận hơn, tác động có thể lan rộng. Các nước xuất cảng hàng hóa và các nền kinh tế đang phát triển phụ thuộc vào nhu cầu của Trung Quốc có thể đối mặt với xuất cảng yếu hơn và giá nguyên liệu giảm, trong khi doanh nghiệp, ngân hàng và chính quyền địa phương Trung Quốc chịu thêm áp lực.
Froman cho rằng giải pháp hiệu quả nhất là tái cân bằng dần nền kinh tế Trung Quốc theo hướng tăng tiêu dùng nội địa, giảm trợ cấp công nghiệp và điều chỉnh tỷ giá nhân dân tệ. Ông cũng kêu gọi phối hợp giữa Trung Quốc, Mỹ và các nền kinh tế lớn khác để quản lý rào cản thương mại và tránh để quá trình điều chỉnh trở thành cú sốc kinh tế toàn cầu.
