Giá dầu tăng vì chiến tranh Iran gây “ít thiệt hại hơn” cho kinh tế Mỹ

– Nhà kinh tế Ed Yardeni nhận định đợt tăng giá năng lượng hiện nay – trong bối cảnh chiến tranh Iran và việc đóng eo Hormuz – không còn là mối đe dọa lớn đối với kinh tế Mỹ như trong quá khứ. Ông cho rằng những thay đổi mang tính cấu trúc và mức độ sử dụng năng lượng hiệu quả hơn đã khiến nền kinh tế Mỹ “kháng sốc” tốt hơn trước các cú sốc dầu mỏ. Yardeni nhấn mạnh nền kinh tế Mỹ hiện tiêu thụ ít năng lượng hơn cho mỗi đơn vị GDP so với các thập niên trước, nhờ chuyển dịch từ sản xuất sang dịch vụ và cải thiện hiệu suất. Vì vậy, các cú sốc giá dầu “ít gây lạm phát hơn và gây thiệt hại nhỏ hơn cho hoạt động kinh tế thực”.

Ed Yardeni là một nhà kinh tế học gốc Israel–Mỹ, nổi tiếng trên Phố Wall với vai trò Chủ tịch Yardeni Research và là người đưa ra các khái niệm “Fed model” và “bond vigilantes”. Ông được xem là một trong những tiếng nói có ảnh hưởng lớn nhất trong phân tích kinh tế – thị trường tại Mỹ. 

🧠 Ed Yardeni là ai?

Tên đầy đủ: Edward Yardeni

Sinh: 15/3/1950 tại Haifa, Israel 

Quốc tịch: Mỹ

Nghề nghiệp: Nhà kinh tế học, Chủ tịch Yardeni Research, Inc. – công ty cung cấp phân tích kinh tế và chiến lược đầu tư cho các tổ chức tài chính. 

Học vấn:

Cử nhân Kinh tế – Cornell University

Thạc sĩ Quan hệ Quốc tế – Yale University

Tiến sĩ Kinh tế học – Yale, dưới sự hướng dẫn của Nobel Laureate James Tobin 

📌 Sự nghiệp nổi bật

Từng là Kinh tế trưởng tại EF Hutton, Prudential Securities và C.J. Lawrence. 

Từng giảng dạy tại Columbia Business School và làm việc tại Cục Dự trữ Liên bang New York, Fed Board of Governors, và Bộ Tài chính Mỹ. 

Nổi tiếng với hai khái niệm:

Fed Model – mô hình định giá cổ phiếu dựa trên so sánh lợi suất trái phiếu và lợi suất thu nhập của thị trường chứng khoán.

Bond Vigilantes – thuật ngữ mô tả nhà đầu tư trái phiếu gây áp lực lên chính phủ bằng cách bán tháo trái phiếu khi chính sách tài khóa bị xem là thiếu trách nhiệm. 

📰 Vì sao ông thường xuất hiện trên báo?

Ed Yardeni thường được trích dẫn trong các phân tích về:

Lạm phát và chính sách Fed

Tác động của chiến tranh và địa chính trị lên thị trường

Dự báo chứng khoán Mỹ

Xu hướng năng lượng và giá dầu

Ông nổi tiếng với quan điểm tương đối lạc quan về sức mạnh dài hạn của kinh tế Mỹ, dù vẫn cảnh báo rủi ro khi cần thiết.

Dù giá Brent đang ở mức 101,02 USD/thùng và WTI ở 92,25 USD/thùng, Yardeni cho rằng người tiêu dùng Mỹ vẫn “chịu đựng tốt” vì chi tiêu cho năng lượng hiện chiếm tỷ trọng thấp trong tổng tiêu dùng cá nhân. Jeffrey Roach của LPL Financial bổ sung rằng Mỹ đã trở thành nước xuất khẩu ròng các sản phẩm dầu mỏ từ năm 2020, tạo ra một “tấm đệm” trước biến động giá, dù ông cảnh báo lạm phát có thể tăng trở lại nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, kéo theo khả năng Fed trì hoãn cắt giảm lãi suất.

Giáo sư Jeremy Siegel của Wharton cũng cho rằng Mỹ hiện “gần như tự chủ năng lượng”, khác xa thời kỳ những năm 1980 khi nước này phải nhập khẩu một nửa lượng dầu tiêu thụ. Ông lưu ý đồng USD tăng 5% đang giúp giảm chi phí nhập khẩu, qua đó kiềm chế lạm phát.

Bất chấp chiến tranh Iran và việc đóng cửa eo Hormuz, lợi nhuận doanh nghiệp Mỹ vẫn vững vàng nhờ làn sóng đầu tư lớn vào AI. Jeff Buchbinder của LPL Financial cho biết kỳ vọng lợi nhuận vẫn ổn định. Trong khi đó, Matthew Ryan của Ebury dự báo Fed sẽ duy trì lập trường “chờ xem” do bất ổn địa chính trị, còn Louis Navellier nhận định lạm phát do năng lượng có thể chỉ mang tính “tạm thời” khi các hành động quân sự của Mỹ giúp hạ nhiệt giá dầu trong ngắn hạn.

Jerome Powell: Kinh tế Mỹ “đáng kinh ngạc”, nhưng Fed thừa nhận “không ai biết điều gì sẽ xảy ra” giữa lạm phát, thị trường lao động và cú sốc dầu từ chiến tranh Iran

WASHINGTON, D.C. — Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell mô tả kinh tế Mỹ là “đáng kinh ngạc để chứng kiến” sau nhiều năm liên tiếp đối mặt các cú sốc lớn, nhưng đồng thời nhấn mạnh mức độ bất định chưa từng có khi chiến tranh Iran đẩy giá dầu lên cao và lạm phát vẫn vượt mục tiêu. Trong cuộc họp báo áp chót của nhiệm kỳ, Powell lặp lại cụm từ “không biết” tới 17 lần, theo tính toán của Fortune, khi nói về triển vọng kinh tế.

Powell cho rằng nền kinh tế đã chống chịu tốt hơn dự báo: năm 2023, gần như toàn bộ giới kinh tế dự đoán suy thoái khi Fed tăng lãi suất mạnh, nhưng điều đó đã không xảy ra. Tuy nhiên, ông thừa nhận Fed đang ở trong giai đoạn khó khăn nhất nhiều thập niên, khi lạm phát lõi PCE vẫn ở mức 3%, cao hơn mục tiêu 2% khoảng một điểm phần trăm. Powell cho biết một nửa đến ba phần tư điểm phần trăm trong mức vượt này đến từ tác động của thuế quan, vốn “mất nhiều thời gian hơn dự kiến” để thẩm thấu vào nền kinh tế.

Thị trường lao động cũng đang chững lại: sau khi điều chỉnh các sai số thống kê trước đó, tăng trưởng việc làm khu vực tư nhân gần như đứng yên, với báo cáo tháng 2 cho thấy doanh nghiệp cắt giảm 92.000 việc làm và tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4%. Powell nói mức tăng việc làm cần thiết để giữ cân bằng hiện “gần bằng 0” do lực lượng lao động không còn mở rộng sau các hạn chế nhập cư thời chính quyền Trump.

Chiến tranh Iran làm gia tăng rủi ro mới: giá dầu Brent tiến gần 115 USD/thùng, giá xăng tăng gần 1 USD/gallon, tạo áp lực lạm phát và đe dọa chi tiêu tiêu dùng. Powell thừa nhận Fed không thể dự đoán mức độ hay thời gian kéo dài của cú sốc năng lượng: “Không ai biết… có thể nhỏ hơn nhiều hoặc lớn hơn nhiều. Chúng ta thật sự không biết.”

Dù bác bỏ nhận định Mỹ đang rơi vào đình lạm, Powell cảnh báo Fed đang thiếu các lựa chọn dễ dàng, rủi ro ngày càng tăng và ngay cả ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới cũng đang phải “đi trong sương mù” khi đối mặt với lạm phát dai dẳng, thị trường lao động yếu đi và cú sốc dầu chưa rõ hồi kết.