Kevin Kelly, giám đốc hãng bao bì nhựa Emerald Packaging ở Union City (California), nói ông đang đối mặt với cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong sự nghiệp: giá nhựa tăng “điên rồ” kể từ khi Mỹ phát động chiến tranh với Iran. Chỉ trong vài tuần, giá hạt nhựa đã nhảy từ 45 cent lên 85 cent mỗi pound, khiến công ty có nguy cơ phá vỡ hợp đồng vì không thể giữ mức giá cũ cho các chuỗi siêu thị.
Kelly nói mức tăng 30 cent trong một tháng là điều ông “chưa từng thấy”, vượt xa cả thời điểm bão Katrina tàn phá vùng sản xuất dầu của Mỹ. Ông dự báo giá sẽ còn tăng trong tháng 4, 5 và 6, ngay cả khi chiến tranh kết thúc ngay lập tức.
Cuộc chiến bước sang tuần thứ sáu, trong khi Iran tiếp tục hạn chế tàu bè qua eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển gần 20% dầu toàn cầu. Hệ quả lan rộng từ thị trường tài chính sang hoạt động kinh doanh:
Tài xế xe tải ở Thái Lan bị hạn chế nhiên liệu.
Nhiều nhà máy nhôm ở Ấn Độ phải đóng cửa vì thiếu khí đốt.
Nông dân Anh phải dè sẻn phân bón.
Các nền kinh tế châu Á và châu Âu chịu tác động nặng nhất, nhưng giới phân tích cảnh báo người tiêu dùng Mỹ cũng sẽ bị ảnh hưởng, với Goldman Sachs nâng nguy cơ suy thoái Mỹ lên 30%.
13 chuyên gia được Reuters khảo sát dự báo giá dầu năm nay có thể dao động 100–190 USD/thùng, và nếu cơ sở xuất khẩu dầu chủ chốt của Iran ở đảo Kharg bị tấn công, giá có thể vọt lên 200 USD/thùng.
Tổng thống Donald Trump tiếp tục gây lo lắng cho thị trường khi vừa nói đang đàm phán với Iran, vừa đe dọa đưa nước này “trở về thời đồ đá” bằng các cuộc tấn công vào cầu cống và nhà máy điện.
Dù vậy, Mỹ và Trung Quốc có thể chịu tác động nhẹ hơn:
Trung Quốc ít phụ thuộc dầu vùng Vịnh và có mức điện khí hóa cao.
Mỹ hiện là nước xuất khẩu năng lượng ròng, nên ít gặp rủi ro thiếu nguồn cung.
Giá tăng gây thiệt hại cho người tiêu dùng Mỹ nhưng lại có lợi cho các công ty năng lượng, có thể thúc đẩy lương và việc làm trong ngành.
Dữ liệu thẻ tín dụng của Bank of America cho thấy chi tiêu của người Mỹ vẫn tăng 4,4% trong tuần kết thúc ngày 21/3, nhưng mức tăng giảm còn 3,6% nếu loại trừ chi tiêu xăng — dấu hiệu cho thấy các hộ thu nhập thấp đang phải dồn tiền cho nhiên liệu.
Trong những tuần tới, tác động lên ngân sách gia đình Mỹ sẽ lan sang nhà hàng, du lịch và khách sạn, khi giá xăng đã tăng khoảng 30%, từ dưới 3 USD lên hơn 4 USD/gallon, cùng với việc thị trường chứng khoán giảm khiến người giàu thắt chặt chi tiêu.
